یعنی چه
سجیتریس در واقع همان واژه انگلیسی Sagittarius است که به زبان فارسی نویسهگردانی شده است. این اصطلاح در نجوم به صورت فلکی کمان یا کماندار و در طالعبینی به برج قوس (ماه آذر) اشاره دارد که نهمین بخش از دایرةالبروج است.
تلفظ
این کلمه بر اساس واژه لاتین و انگلیسی Sagittarius صورتبرداری شده و به صورت سَجـیـتْـریـس (Sagittarius) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه سجیتریس به عنوان معادل خارجی برج قوس یا صورت فلکی کماندار شناخته میشود و خود این کلمه دقیقاً ۷ حرف دارد.
به انگلیسی
واژه اصلی در زبان انگلیسی به صورت Sagittarius نوشته میشود که ریشه در زبان لاتین دارد.
به عربی
در منابع نجوم سنتی و زبان عربی، به این صورت فلکی و برج دایرةالبروج، «القوس» یا «برج القوس» میگویند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای اشاره به برج طالعبینی سجیتریس از اصطلاح Yay burcu استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و دقیق فارسی این واژه شامل «کمان»، «کماندار» و همچنین نام ماه «آذر» (به عنوان برج نهم سال) است.
در قرآن
لفظ «سجیتریس» یا معادل مستقیم آن در قرآن وجود ندارد؛ اما در آیات قرآن به صورت کلی از صورتهای فلکی با عنوان «البروج» یاد شده است (مانند آیه اول سوره بروج: والسَّماءِ ذاتِ الْبُرُوجِ) که برج قوس نیز یکی از همین بروج دوازدهگانه به شمار میرود.
نماد چیست
نماد این واژه در اسطورهشناسی و طالعبینی، یک موجود افسانهای به نام سانتور (نیمه اسب و نیمه انسان) است که کمانی را به دست گرفته و در حال پرتاب تیر است. نماد گرافیکی مکتوب آن نیز به صورت یک پیکان یا تیر و کمان نشان داده میشود.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه Sagittarius یک کلمه با ریشه لاتین است که از واژه sagitta به معنی «تیر» مشتق شده و مفهوم کلی آن «تیرانداز» یا «کماندار» است. این کلمه در فرهنگ غرب و متون بینالمللی نجومی، به عنوان نام رسمی یکی از صور فلکی مهم آسمان جنوبی و نهمین نشان منطقهالبروج کاربرد وسیعی دارد و کاربران فارسیزبان معمولاً در متون مربوط به ستارهشناسی یا طالعبینی با آوانویسی آن مواجه میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل سجیتریس
واژه «سجیتریس» یک کلمه اصیل یا بومی در زبان فارسی نیست، بلکه شکل آوانویسی شده و فارسینویسی شده اصطلاح انگلیسی و لاتین «Sagittarius» است. این واژه در میان علاقهمندان به مباحث نجومی، بازیهای ویدئویی و طالعبینی غربی رواج یافته و به معنای صورت فلکی کماندار یا همان برج قوس در گاهشماری سنتی است.
از آنجا که این واژه یک وامواژه بیرونی محسوب میشود، در زبان فارسی دارای همخانواده یا مشتقات دستوری نیست و برای یافتن ریشههای آن باید به زبان لاتین مراجعه کرد که در آنجا به معنی تیرانداز و برگرفته از مفهوم تیر است. در متون فارسی، بهترین و دقیقترین برگردانها برای این کلمه، واژههایی همچون قوس، کماندار و آذرماه هستند.
در مجموع، اگر در جدولها یا متون با این لفظ مواجه شدید، هدف اصلی اشاره به نماد سانتور (موجود نیمهاسب و نیمهانسان) و مفاهیم مربوط به ستارهشناسی نهمین ماه سال یعنی آذر است که نماد تیر و کمان را به همراه دارد.