یعنی چه
خط سریانی یک سیستم نگارشی کهن از شاخهٔ خطوط ابجد سامی است که از سدهٔ اول میلادی برای نوشتن زبان سریانی (از لهجههای شرقی زبان آرامی) پدید آمد. این خط که نماد فرهنگی مسیحیت شرقی است، دارای سه گونهٔ اصلی استرانگلو (کلاسیک)، سرطا (غربی) و مدنحایا (شرقی) بوده و نقش مهمی در انتقال علوم یونانی به جهان اسلام در دوران جنبش ترجمه داشته است.
تلفظ
ترکیب وصفی شامل واژهٔ «خَط» (با فتح خاء و تشدید طاء) و واژهٔ «سُریانی» (با ضم سین و سکون راء).
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این عبارت دقیقاً «خط سریانی» با ۸ حرف است.
به انگلیسی
در مراجع زبانشناسی بینالمللی از اصطلاحات فوق برای معرفی این سیستم نگارشی استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی به آن دبیره یا الفبای سریانی نیز میگویند که به خطوط باستانی حوزهٔ بینالنهرین و شام اشاره دارد.
در قرآن
خودِ «خط سریانی» در قرآن به کار نرفته است، اما بر پایهٔ پژوهشهای دانشمندان علوم قرآنی مانند سیوطی، واژگان متعددی در قرآن وجود دارند که ریشه یا معادل سریانی و آرامی دارند؛ مانند «طه» (به معنی ای مرد)، «الطور» (کوه)، «القیوم» (پاینده) و «سرياً» (جوی آب).
جمعبندی و توضیح کامل خط سریانی
خط سریانی یکی از خطوط مهم و باستانی خانوادهٔ سامی است که از الفبای آرامی منشعب شده است. این خط به عنوان ابزار نگارشی زبان سریانی، جایگاه ویژهای در تاریخ ادیان و تمدن خاورمیانه دارد و به عنوان نماد و میراث فرهنگی و دینی مسیحیان شرقی (آشوری، کلدانی و مارونی) شناخته میشود.
این خط در دوران شکوفایی تمدن اسلامی و جنبش ترجمه، نقشی کلیدی به عنوان پل ارتباطی ایفا کرد؛ چرا که دانشمندان مترجم، ابتدا آثار علمی و فلسفی یونان باستان را به خط و زبان سریانی و سپس به عربی برگرداندند. مانی، پیامبر ایرانی نیز بخش عمدهٔ کتابهای خود را به دلیل رواج علمی این خط، به نگارش سریانی درآورد.
اگرچه خود خط سریانی در نگارش قرآن جایگاهی ندارد، اما زبان همخانوادهٔ آن یعنی آرامی-سریانی تأثیر آشکاری بر برخی واژگان کهن قرآنی داشته است. این خط امروزه نیز همچنان در برخی کلیساها و جوامع سنتی مسیحی در خاورمیانه به صورت محدود برای امور مذهبی استفاده میشود.