یعنی چه
بطلمیوس سوم نام سومین فرعون و پادشاه از سلسلهٔ بطالسه (پادشاهی بطلمیوسی) در مصر باستان در دورهٔ هلنیستی است که بین سالهای ۲۴۶ تا ۲۲۲ پیش از میلاد بر این سرزمین فرمانروایی میکرد. او مصر را به اوج قدرت نظامی، اقتصادی و علمی خود رساند و به دلیل سیاستهای مذهبی-فرهنگی و حمایت از معابد مصری، جایگاه ویژهای در تاریخ دارد. این واژه یک نام خاص تاریخی و کلاسیک است.
تلفظ
تلفظ این عبارت تاریخی به صورت [بَطْلَمْیوْسِ سِوُّمْ] است که بخش اول آن معرب نام یونانی پتولمایوس میباشد.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این کلمه در پاسخ به سوالاتی چون «سومین پادشاه بطالسه»، «فرعون ملقب به نیکوکار» یا «جانشین بطلمیوس دوم» میآید. پاسخ دقیق آن ۱۰ حرف دارد.
به انگلیسی
در منابع انگلیسی و بینالمللی، این پادشاه با نام Ptolemy III شناخته میشود که لقب یونانی او یعنی Euergetes (به معنای نیکوکار) نیز به آن افزوده میگردد.
به فارسی
در زبان فارسی این نام تاریخی دقیقاً به صورت «بطلمیوس سوم» یا با افزودن لقبش به شکل «بطلمیوسِ نیکوکار» و «بطلمیوسِ خیر» ترجمه و شناخته میشود.
نماد چیست
او در تاریخ نماد اوج اقتدار سیاسی، نظامی و علمی اسکندریه و همگرایی فرهنگ یونانی و مصری است. همچنین در تصویرنگاریها و سکههای ضربشده در دوران او، «عقاب بطلمیوسی» (با صاعقهای در چنگال) و «شاخ وفور» (Cornucopia) به عنوان نمادهای رسمی ثروت، برکت و قدرت پادشاهی او به کار میرفتند.
جمعبندی و توضیح کامل بطلمیوس سوم
بطلمیوس سوم (Ptolemy III Euergetes) یکی از مقتدرترین و موفقترین فرمانروایان دودمان بطلمیوسی در مصر باستان بود که در دوران هلنیستی (بین سالهای ۲۴۶ تا ۲۲۲ پیش از میلاد) حکومت میکرد. او با کسب لقب یونانی «اورژت» یا «اورگت» به معنای نیکوکار و خیررسان، به دلیل حمایتهای گستردهاش از معابد بومی مصر و ادغام سنتهای مذهبی مصری با فرهنگ یونانی، محبوبیت زیادی نزد مردم خود داشت.
دوران سلطنت او با فتوحات نظامی درخشان علیه امپراتوری سلوکیان همراه بود که قلمرو و نفوذ مصر را به بیشترین حد خود در آن عصر رساند. علاوه بر قدرت نظامی، او نقشی کلیدی در رونق اقتصادی و شکوفایی علمی اسکندریه ایفا کرد. نام «بطلمیوس» ریشهای یونانی دارد (از واژه پتولمایوس به معنای جنگجو) که در زبان عربی و فارسی معرب شده و امروزه به عنوان یک واژه اصیل تاریخی در لغتنامهها و متون کهن مکتوب است.
در فرهنگ نمادین، دوران او با نشانههایی چون عقاب بطلمیوسی و شاخ وفور شناخته میشود که نشاندهنده برکت، ثروت افسانهای و اقتدار این پادشاهی است. نام او اگرچه در متن قرآن کریم نیامده، اما فتوحات و جابهجاییهای قدرت در دوران او در تفاسیر تاریخی کتب عهد عتیق (مانند کتاب دانیال) مورد اشاره قرار گرفته است.