یعنی چه
اصطلاحی است تاریخی و استعاری که برای توصیف دورههایی از حیات بشر به کار میرود که در آن جامعه با رکود اقتصادی، انحطاط فرهنگی، سرکوب آزادیهای فکری و رواج خرافات مواجه شده و از پیشرفت و آگاهی بیبهره مانده است.
تلفظ
این عبارت ترکیبی شامل واژه «دَوران» (با فتح دال و سکون واو) به معنای عهد و روزگار، و واژه «تاریکی» (با یای اشباع در انتها) به عنوان صفت مضافالیه است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ اصلی برای این مفهوم با توجه به تعداد حروف (۱۱ حرف بدون احتساب فاصله) «دوران تاریکی» است. واژههای مترادفی چون عصر ظلمت، عصر انحطاط و عهد جهالت نیز بسته به تعداد خانهها به کار میروند.
به انگلیسی
اصطلاح تاریخی غربی آن دقیقاً Dark Ages است که نخستین بار توسط پترارک، شاعر و اندیشمند ایتالیایی، برای توصیف دوره افول فرهنگی اروپا پس از سقوط امپراتوری روم غربی مطرح شد.
به فارسی
در زبان فارسی، ترکیبهای وصفی و اضافی متعددی مانند «عصر ظلمت»، «دوران افول»، «عهد جهالت» و «دوران انحطاط» به عنوان برابرهای معنایی و بومی این اصطلاح استفاده میشوند.
نماد چیست
این اصطلاح در ادبیات و نمادشناسی جهانی با المانهایی همچون شمع خاموش یا خسوف (به نشانه پنهان شدن دانش)، زنجیر و شلاق (به نشانه استبداد و اسارت فکری) و پرندگانی مانند جغد یا کلاغ (به نشانه شومی و جولان خرافات در غیاب روشنایی علم) نمادپردازی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل دوران تاریکی
عبارت «دوران تاریکی» یک مفهوم تاریخی-استعاری است که ریشه در تاریخنگاری غربی دارد و به طور خاص به اوایل قرون وسطی در اروپا (از زمان سقوط امپراتوری روم غربی در قرن پنجم تا حدود قرن دهم میلادی) اشاره میکند؛ دورهای که با افول چشمگیر علم، هنر، اقتصاد و سوادآموزی همراه بود.
امروزه این واژه فراتر از مرزهای تاریخ اروپا، به عنوان یک استعاره قدرتمند در ادبیات سیاسی و اجتماعی سراسر جهان به کار میرود تا هر جامعه یا مقطعی از زمان را که در چنگال استبداد فکری، خفقان، خرافات پرستی و پسرفت تمدنی اسیر شده است، توصیف کند. در واقع، این اصطلاح تقابل آشکاری با مفاهیمی چون عصر روشنگری و نوزایی (رنسانس) دارد.
در فرهنگ اسلامی و زبان فارسی نیز هرچند این ترکیب به صورت دقیق در متون کهن دیده نمیشود، اما جوهره و مفهوم آن در قالب تقابل بنیادین میان «ظلمات» (به عنوان نماد کفر، جهل و گمراهی) و «نور» (به عنوان نماد ایمان، علم و هدایت) به کرات مطرح شده و برای مخاطب کاملاً آشناست.