یعنی چه
حالت و رفتاری که به علت روبرو شدن با امری غیرقابل پیشبینی، شگرف یا بزرگ به انسان دست میدهد، به طوری که گویی از شدت تعجب ضربهای ذهنی به او وارد شده و برای لحظهای مبهوت میماند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت فعل مرکب به صورت واجهای متوالی [šegafte-zade šod] یا [šegofte...] در گویشهای معیاری است که وزن عروضی و آوایی آن بر اساس تکواژهای شگفت، زده و شد شکل میگیرد.
در جدول
در کلمات متقاطع و طراحان جدول، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف درخواستی میتواند خود کلمه یا مترادفهای آن مانند مبهوت شد و متحیر شد باشد.
به انگلیسی
عبارات فوق در زبان انگلیسی به طور دقیق مفهوم مبهوت شدن و تعجب کردن در زمان گذشته را منتقل میکنند.
به عربی
افعال اندهش و تفاجأ در زبان عربی معادل دقیق حالت شگفتزدگی و غافلگیر شدن از یک اتفاق هستند.
به فارسی
در زبان و ادبیات فارسی برای بیان این حالت از کنایهها و تعابیر زیبایی همچون انگشت به دهان ماندن، خیره ماندن، یا در بهت فرو رفتن استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل شگفت زده شد
عبارت «شگفتزده شد» یک فعل مرکب اصیل در زبان فارسی است که ریشه در واژه پهلوی و میانه «شگفت» (به معنی عجیب و شگرف) دارد. این عبارت زمانی به کار میرود که فرد با پدیدهای کاملاً دور از انتظار و بزرگ مواجه میشود؛ به طوری که سیستم ادراکی او برای چند لحظه دچار وقفه و تحول ناگهانی میگردد. در ریشهشناسی، برخی زبانشناسان واژه شگفت را با شکفتن و شکافتن مرتبط میدانند که کنایه از باز شدن دهان از شدت تعجب است.
در ابعاد بینالمللی و زبانهای دیگر، معادلهای دقیقی مانند 'was surprised' در انگلیسی و 'اندهش' در عربی برای آن وجود دارد. همچنین در فرهنگهای بصری و زبان بدن مدرن، این حالت با نشانههایی چون گشاد شدن چشمها و نیمهباز ماندن دهان شناخته میشود که در دنیای دیجیتال نیز با شکلکها و ایموجیهای تعجب به نمایش درمیآید.