یعنی چه
این واژه فعل مضارع اخباری از مصدر برخاستن است و به معنای برخاستن از جا، بیدار شدن، قیام نمودن علیه چیزی، یا پدید آمدن و طلوع کردن یک پدیده (مانند خورشید یا گرد و خاک) به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه در زبان فارسی «بَر مِیْ خِیْ زَد» است که از پیشوند «بر»، نشانه مضارع «می» و بن مضارع «خیز» همراه با شناسه «ـد» تشکیل شده است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، کلمه «بر می خیزد» به عنوان یک پاسخ ۸ حرفی برای راهنماهایی مانند «بلند میشود»، «ایستادگی میکند» یا «طلوع میکند» استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به بافت متن، از افعالی مانند rises برای بلند شدن و طلوع، stands up برای ایستادن و originates برای نشئت گرفتن استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای انتقال این مفهوم از فعل «یقوم» (به معنی قیام میکند)، «ینهض» (به معنی بلند میشود) یا «ینشأ» (به معنی نشئت میگیرد) استفاده میکنند.
به فارسی
معادلهای سره و بومی این فعل در زبان فارسی شامل عباراتی چون «بلند میشود»، «میایستد»، «سر برمیآورد» و «برمیجهد» است که همگی ریشه در زبان اصیل ایرانی دارند.
جمعبندی و توضیح کامل بر می خیزد
واژه «برمیخیزد» یکی از افعال اصیل و کلیدی در زبان فارسی است که ریشه در مصدر «برخاستن» دارد. این فعل در معنای حقیقی خود به عمل فیزیکی بلند شدن از زمین، تختخواب یا بستر اشاره دارد، اما در ادبیات و عرف جامعه، کاربردهای مجازی عمیقتری پیدا کرده است. برای نمونه، طلوع خورشید، برپا شدن طوفان یا گرد و خاک، و همچنین آغاز یک حرکت اجتماعی یا انقلاب را با این فعل توصیف میکنند.
علاوه بر این، در متون کهن و مذهبی، «برمیخیزد» مفهوم رستاخیز، بیداری روح و حیات دوباره را تداعی میکند. ضربالمثل معروف «دود از کنده برمیخیزد» نیز نمونهای ارزشمند از کاربرد این واژه در فرهنگ عامه است که به نمادی از تجربه، اصالت و توانمندی افراد باسابقه اشاره دارد.