یعنی چه
مُقَمَّرپیشه در متون کهن و ادب فارسی به معنای قمارباز حرفهای، پاکباز و کسی است که زندگی و حرفه خود را بر پایه شانس، تاس و برد و باخت قرار داده است. این واژه یک صفت مرکب است و معمولاً بار معنایی منفی اخلاقی، لاابالیگری و بیباکی در ریسکهای مخرب را به همراه دارد.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت مُقَمَّرپیشه (Muqammar-pīsheh) یا مُقْمِرپیشه تلفظ میشود که بخش اول آن ریشه در زبان عربی دارد و بخش دوم آن فارسی است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به طراحانی که صفت کهن یا اصطلاح ادبی برای «قمارباز» یا «کسی که پیشهاش قمار است» را در قالب یک عبارت ۸ حرفی میخواهند، واژه «مقمر پیشه» به عنوان پاسخ اصلی کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم مقمرپیشه از واژگانی استفاده میشود که بر تکرار، عادت یا حرفهای بودن امر قمار دلالت دارند.
به فارسی
برابرهای فارسی اصیل و رایج این واژه شامل کلماتی چون قمارباز، قمارچی، پاکباز، شطّار و منگیاگر است که همگی به فردی اشاره دارند که دست به بازیهای برد و باختی میزند که اساس آنها شانس و بختآزمایی است.
نماد چیست
در ادبیات کنایی و نمادین فارسی، مقمرپیشه نماد انسان بیثباتی است که سرمایه زندگی خود را به دست باد و تقدیرِ تاس میسپارد. این واژه کنایه از افرادی است که بیباکانه دست به ریسکهای بزرگ و خانمانبرانداز میزنند و در نهایت تمام دارایی مادی و معنوی خود را میبازند.
جمعبندی و توضیح کامل مقمر پیشه
واژه «مُقَمَّرپیشه» (یا مُقمِرپیشه) از جمله اصطلاحات کهن و صفتهای مرکب در زبان و ادبیات فارسی است. طبق بررسی فرهنگنویسان معتبر مانند کتاب آنندراج، این کلمه در واقع شکل دگرگونشده و تحریفشدهٔ واژه «مُقامِرپیشه» (از ریشه عربی قمار و باب مفاعله) به همراه پسوند فارسی «پیشه» است که به مرور زمان وارد شعر و آثار ادبا شده است.
این واژه به طور دقیق به معنای قمارباز حرفهای و کسی است که شغل و عادت روزمرهاش برد و باخت مالی در بازیهای مبتنی بر شانس است. در متون ادبی، این واژه همواره با بار اخلاقی منفی همراه بوده و به عنوان نمادی از لاابالیگری، ریسکهای بیپروا و تسلیمِ شانس و تاس شدن به کار رفته است؛ چنانکه باقر کاشی میگوید: «آن مقمرپیشه را نازم که او / مهرهام در عین ششدر میزند».
شایان ذکر است که این کلمه با این ساختار در قرآن کریم نیامده است، اما مفهوم و ریشه عمل قمار در آیات قرآنی با واژه «المَیْسِر» مورد نهی شدید قرار گرفته است. در زبان انگلیسی معادل دقیق آن Gambler بوده و در بازیهای جدول کلمات متقاطع، یک پاسخ اصیل ۸ حرفی به شمار میرود.