یعنی چه
بارنگ بویه نام یکی از گیاهان دارویی کهن و پایا از تیرهٔ نعناعیان است. برگهای این گیاه در صورت مالش، بویی مطبوع و شبیه به لیمو یا ترنج از خود ساطح میکنند. در طب سنتی ایران، این گیاه به عنوان دارویی مفرح (شادیآور)، تقویتکننده قلب و آرامشبخش اعصاب شناخته میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «بارَنْگْ بویِه» است که در حقیقت مخفف و دگرگونشدهٔ واژهٔ «بادرنگبویه» در متون کهن فارسی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی است که نام دیگر گیاه بادرنجبویه یا ترنجان را با تعداد حروف مشخص (۹ حرف) طلب میکنند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این گیاه به دلیل رایحهٔ مرکباتیاش Lemon balm میگویند. نام علمی و جهانی آن نیز در زیستشناسی Melissa officinalis است.
به عربی
در متون طب سنتی عربی و اسلامی، این واژه را به صورت معرب «باذرنجبویه» یا با نامهای «ترنجان» و «بقلة الأترجية» (سبزی با بوی ترنج) ثبت کردهاند.
به فارسی
این کلمه کاملاً ریشه در زبانهای ایرانی دارد. واژهٔ اصلی در فارسی میانه (پهلوی) «واترنگبوی» بوده است که ترکیبی از «بادرنگ» (ترنج/لیمو) و «بویه» (بو و رایحه) است و معنای «دارای بوی ترنج» را میدهد.
نماد چیست
در فرهنگ ایران باستان، این گیاه خوشبو نماد و منسوب به ایزد نگهبان روز هشتم هر ماه شمسی یعنی «دیبهآذر» بوده است. همچنین در نمادشناسی گیاهان، به دلیل پیوند عمیقش با زنبورهای عسل، نماد صلح، زنده دلی، آرامش قلب و رفع غم و سودا به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل بارنگ بویه
واژهٔ «بارنگ بویه» یک اصطلاح اصیل، کهن و گیاهشناسی در زبان فارسی است که شکل دگرگونشده و مخفف واژههای «بادرنگبویه» و «بادرنجبویه» محسوب میشود. ریشهٔ این نام به زبان پهلوی بازمیگردد و لفظاً به معنای گیاهی است که رایحه و بوی مرکباتی همچون ترنج و لیمو دارد.
این گیاه دارویی ارزشمند از تیرهٔ نعناعیان، از دیرباز در طب سنتی ایران و جهان به عنوان یکی از قویترین داروها برای تقویت قلب، تسکین اعصاب و طرد اندوه و سودا کاربرد داشته است. در فرهنگهای مختلف، نامهای متعددی مانند ترنجان، فرنجمشک و وارنگبو به آن اطلاق شده است.
امروزه در دنیای علم و تجارت بینالمللی، این گیاه با نام علمی Melissa officinalis و نام عمومی لیمونبالم شناخته میشود و همچنان در صنایع داروسازی و آرایشی به خاطر خواص آرامبخش و عطر بینظیرش جایگاه ویژهای دارد.