یعنی چه
برتابیدن یک فعل کهن و ادبی فارسی است که چند معنای متمایز دارد؛ رایجترین معنای آن تحمل کردن، طاقت آوردن و پذیرفتن یک امر است (که امروزه بیشتر به صورت منفی یعنی «برنتابیدن» به کار میرود). این واژه همچنین در متون کلاسیک به معنای تابیدن، پرتو افکندن، روی گرداندن و پیچیدن نیز استفاده شده است.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت [bar-tābīdan] است که از پیشوند «بَر» و مصدر «تابیدن» تشکیل میشود.
در جدول
در مسابقات و حل جداول کلمات متقاطع، واژه «برتابیدن» به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «تحمل کردن»، «طاقت آوردن» یا «پذیرفتن» کاربرد دارد و دقیقاً دارای ۸ حرف است.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، اگر منظور از برتابیدن تحمل کردن باشد از افعالی مانند Tolerate یا Endure استفاده میشود و اگر منظور نورافشانی باشد، افعالی نظیر Radiate یا Shine معادل آن هستند.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن مفهوم تحمل و پذیرش واژه از ریشههای حمّل و صبر استفاده میشود و برای معنای فیزیکی آن (نورافشانی) واژگانی چون إشراق یا سطوع کاربرد دارند.
به فارسی
این واژه یک مصدر خالص و اصیل فارسی (سره) است. واژههای جایگزین روان و هممعنای آن در فارسی امروز شامل تحمل کردن، بردباری کردن، شکیبایی، پذیرا شدن و در معنای دیگر آن، درخشیدن و نورافشانی است. این واژه از ترکیب پیشوند «بر» و ریشه ایران باستان -tap (به معنی گرم شدن یا توان داشتن) ساخته شده است.
نماد چیست
برتابیدن به عنوان یک مصدر انتزاعی رفتاری، نماد مادی خاصی ندارد؛ اما در ادبیات و مفاهیم استعاری، مظهر داشتن ظرفیت بالای روانی، توانایی مواجهه با حقایق یا اخبار سنگین، و پایداری و استواری در برابر ناملایمات روزگار به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل برتابیدن
واژه «برتابیدن» (یا شکل دیگر آن برتافتن) یکی از افعال اصیل، کهن و فصیح زبان فارسی است که ریشه در زبانهای ایران باستان دارد. این کلمه در ادبیات کلاسیک و نثرهای کهن جایگاه ویژهای داشته و دو لایه معنایی متمایز را شامل میشود؛ اولی لایه مادی و فیزیکی به معنای نورافشانی، پیچیدن و تافتن، و دومی لایه ذهنی و رفتاری به معنای تحمل کردن، طاقت آوردن و پذیرا شدن.
در زبان فارسی امروز، وجه مثبت این فعل کمتر به کار میرود و بیشتر صورت منفی آن یعنی «برنتابیدن» در گفتار و نوشتار معاصر رایج است؛ به عنوان مثال وقتی میگویند «او انتقاد را برنمیتابد»، یعنی توانایی تحمل یا پذیرش انتقاد را ندارد. این واژه به دلیل غنای ادبی، گزینهای عالی برای جایگزینی با ترکیبهای طولانیتر بیگانه است.