یعنی چه
این کلمه یک واژه مستقل فارسی نیست، بلکه یک ساختار ترکیبی در زبان عربی است که از فعل «اِشْتَمَّ» (به معنی بو کرد) و ضمیر متصل «هُمْ» (به معنی آنها) تشکیل شده است و معنای «آنها را بویید» یا «از آنها بو استشمام کرد» را میدهد.
تلفظ
در زبان عربی این واژه به صورت «اِشْتَمَّهُمْ» با تشدید روی حرف میم اول و ضمه روی حرف هاء تلفظ میشود.
در جدول
در مسابقات جدول کلمات، اگر طراح به عبارت عربی «آنها را بویید» یا «از آنها استشمام کرد» اشاره کند، پاسخ مورد نظر واژه ۶ حرفی «اشتمهم» است.
به انگلیسی
با توجه به ساختار فعلی و ضمیر متصل آن، در زبان انگلیسی با ترکیب فعل بوییدن و ضمیر مفعولی جمع ترجمه میشود.
به عربی
این عبارت خود ریشه خالص عربی دارد و از باب افتعال ساخته شده است. افعال هممعنی سادهتر آن در زبان عربی معیار شامل شَمَّ یا تَشَمَّمَ به همراه ضمیر هستند.
به فارسی
از آنجا که این واژه یک فعل متعدی همراه با ضمیر مفعولی در زبان عربی است، برگردان دقیق و روان آن به فارسی به صورت یک عبارت مصدری یا فعلی مانند «آنها را بو کرد» انجام میشود.
در قرآن
خود واژه «اشتمهم» با این صیغه و ترکیب در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال ریشه ثلاثی مجرد آن یعنی (ش م م) که به مفاهیم مرتبط با رایحه، بو و استشمام اشاره دارد، در زبان و فرهنگ قرآنی شناخته شده است.
جمعبندی و توضیح کامل اشتمهم
واژه «اشتمهم» در لغتنامههای معتبر زبان فارسی مانند دهخدا، معین و عمید به عنوان یک لغت مستقل یا دخیل فارسی ثبت نشده است. بررسیهای صرفی و زبانی نشان میدهد که این عبارت یک ترکیب کاملاً عربی است. این کلمه از فعل «اِشْتَمَّ» در باب افتعال از ریشه (ش م م) به معنای بوییدن، به همراه ضمیر متصل جمع غایب «هُم» ساخته شده است.
بنابراین معنی دقیق آن «آنها را بو کرد» یا «از آنها رایحهای استشمام کرد» میشود. این عبارت بیشتر در متون کهن عربی، احادیث یا ترجمههای تحتاللفظی کاربرد دارد و در گفتار یا نوشتار روزمره فارسیزبانان جایگاهی ندارد. در نتیجه، مواجهه با آن در مسابقات جدول یا آزمونهای لغت صرفاً جنبه به چالش کشیدن اطلاعات صرفی و عربی کاربران را دارد.