یعنی چه
واژهٔ «مغازل» جمعِ مکسر کلمهٔ «مِغْزَل» است و در لغت به معنی دوکها، چرخهای ریسندگی یا ابزارهایی است که برای تابیدن و ریسیدن رشتههای پشم، پنبه و ابریشم استفاده میشوند. این کلمه اصالتاً عربی است و به صورت دستگاهها یا محورهای چرخان در صنایع سنتی نیز تعبیر میشود.
تلفظ
این واژه به صورت مَغازِل (maḡāzil) با فتح ميم و الفِ کشیده تلفظ میشود. مفرد آن نیز مِغْزَل (migh-zal) به کسر ميم است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژهٔ مغازل به عنوان پاسخ برای راهنماهایی همچون «دوکهای نخریسی»، «ابزارهای ریسندگی» یا «جمع مِغزل» کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای معادلسازی دقیق واژهٔ مغازل در انگلیسی از واژهٔ Spindles (جمعِ Spindle) استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود ریشهٔ خالص عربی دارد و از فعل «غَزَلَ» (به معنی رشت و نخریسی کرد) مشتق شده است. در زبان عربی معاصر نیز به کارخانهها یا ابزارهای ریسندگی، «المغازل» میگویند.
به فارسی
برابرهای اصیل فارسی برای این واژه شامل «دوکها»، «پرّههای دوک»، «چرخهای ریسندگی» و «ماسورهها» است که اشاره به ابزار کار زنان ریسنده در قدیم دارد.
جمعبندی و توضیح کامل مغازل
واژهٔ «مغازل» یک جمع مکسر عربی از ریشه «غ-ز-ل» است که به ابزارهای سنتی ریسندگی مانند دوکها و ماسورهها اشاره دارد. اگرچه خود این کلمه به صورت صریح در متن قرآن نیامده، اما ریشهٔ فعلی آن در سوره نحل برای توصیف زنی که رشتههای خود را پنبه میکرد به کار رفته است و در متون تفسیری و ادبیات کهن جایگاه ویژهای دارد.
در فرهنگ و ادبیات سنتی، مغازل یا همان دوکهای ریسندگی، نمادی از صبر، مداومت، آفرینش تدریجی و گردش روزگار و تقدیر به شمار میروند. این کلمه امروزه بیشتر در متون کهن، لغتنامهها و به عنوان یک لغت پنجحرفی چالشبرانگیز در جدولهای کلمات متقاطع مورد توجه قرار میگیرد.