یعنی چه
در اصطلاح فقهی و کلامی، ارکان اسلام به مجموعه باورها و فرایض واجب و بنیادی گفته میشود که قوام و شالوده دین اسلام بر آنها بنا شده است. این اصطلاح در مکاتب مختلف اسلامی (تشیع و اهلسنت) در قالب مفاهیمی چون اصول و فروع دین یا احادیث «بنی الاسلام» تبیین میشود.
تلفظ
این ترکیب عبارتی با فتحه روی الف اول (اَ) در کلمه ارکان و کسره روی الف اول (اِ) در کلمه اسلام خوانده میشود.
به انگلیسی
در منابع انگلیسیزبان معمولاً برای اشاره به فرایض پنجگانه اهلسنت از عبارت «The Five Pillars of Islam» استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح یک ترکیب اضافی عربی است که از متن احادیث شریف نبوی وارد ادبیات فقهی شده است.
به فارسی
برگردان دقیق و روان این اصطلاح در زبان فارسی «پایههای دین اسلام» یا «ستونهای استوار اسلام» است.
در قرآن
عین عبارت «ارکان اسلام» در متن قرآن مجید وجود ندارد و این اصطلاح بیشتر صبغه حدیثی و فقهی دارد؛ با این حال، تکتک اجزا و فرایض اصلی تشکیلدهنده آن مانند نماز (اقامه صلاة)، زکات، روزه و حج به طور مکرر و با تاکید فراوان در آیات مختلف قرآن (نظیر آیه ۱۷۷ بقره و ۹۷ آلعمران) آمدهاند.
نماد چیست
در فرهنگ و هنرهای اسلامی، ارکان اسلام نماد «ستونهای یک عمارت یا خیمه» هستند. این نمادپردازی برگرفته از حدیث مشهور نبوی است که اسلام را به بنایی تشبیه کرده که بر روی ستونهای اصلی استوار گردیده است و پایداری ایمانِ فردِ مسلمان را نشان میدهد.
جمعبندی و توضیح کامل ارکان اسلام
اصطلاح «ارکان اسلام» نشاندهنده فرایض عبادی و اعتقادی بنیادینی است که مایه قوام جامعه اسلامی و ایمان فردی است. اگرچه در مذاهب مختلف اسلامی در شمارش و دستهبندی این ارکان تفاوتهایی وجود دارد (مانند پنج رکن مشهور در مذهب سنت و مفهوم دعائم و اصول و فروع در مذهب تشیع)، اما جامعیت آنها در مفاهیمی چون نماز، روزه، زکات و حج مورد اتفاق است.
این اصطلاح نقشی کلیدی در درک ساختار عملی دین دارد و نشان میدهد که اسلام صرفاً یک باور قلبی نیست، بلکه مجموعهای از اعمال و وظایف مشخص است که بسان ستونهای یک خیمه، سقفِ دینداری را برپا نگه میدارند.