یعنی چه
این واژه به معنای دچار غم و اندوه شدن به خاطر از دست دادن فرصت یا نعمتی در گذشته است و حالت روحی شخصی را توصیف میکند که با دریغ و تأسف به پشت سر نگاه میکند.
تلفظ
تلفظ صحیح این کلمه به صورت مَفتوح (دارای فتحه) در حروف ت، ح، س و مضموم (دارای ضمه) در حرف پایانی ر است که به صورت تَتَحَسَّرُ قرائت میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان معادل ۵ حرفی برای عباراتی چون «افسوس میخورد» یا «حسرت میکشد» مطرح میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از افعال و عبارات فوق برای رساندن مفهوم دقیق پشیمانی عمیق و حسرت خوردن بر گذشته استفاده میشود.
به عربی
این کلمه خود ریشه و ساختار عربی دارد و در این زبان با افعالی هممعنی مانند تاسف و اندوه شدید مترادف است.
به فارسی
برگردان دقیق این فعل مضارع به زبان فارسی، عبارتهای فعلی همچون «افسوس میخورد»، «دریغ میورزد» و «حسرت میکشد» است.
در قرآن
عین صیغه ساختاری «تتحسر» در متن قرآن مجید به کار نرفته است، اما مشتقات و همخانوادههای ریشهای آن مانند اسم «حَسْرَة» (در آیه ۳۹ سوره مریم: وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ) و فعل «يَسْتَحْسِرُونَ» مکرراً استفاده شدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل تتحسر
واژه «تتحسر» یک فعل مضارع عربی از باب تفعل و برخاسته از ریشه (ح س ر) است. این واژه در بافت لغوی و متون کهن به معنی افسوس خوردن، اندوه بر گذشته و پشیمانی عمیق از فرصتهای از دست رفته به کار میرود. حالت صیغهای آن دلالت بر دوم شخص مفرد مذکر یا سوم شخص مفرد مؤنث دارد.
اگرچه این کلمه به صورت مستقیم در زبان فارسی معیار و روزمره چندان رایج نیست، اما در ادبیات مکتوب، متون دینی و به ویژه به عنوان یک واژه کلیدی پنجحرفی در طراحهای جدول کلمات متقاطع کاربرد دارد. ریشه اصلی آن به معنای آشکار شدن اندوه پنهان و ماندگی شدید است.
در تحلیل قرآنی، اگرچه خود فعل عینا ذکر نشده، اما مفهوم محوری آن یعنی «حسرت» در قالب پشیمانی بزرگ در روز قیامت بارها مورد تاکید قرار گرفته است که نمادی از بیداری دیرهنگام انسان پس از دست رفتن فرصتهاست.