یعنی چه
السداره در متون کهن لغوی به معنای پارچه، چارقد یا معجری است که زنان زیر مقنعه اصلی میبستند تا مانع چرک شدن آن شود. در کاربرد معاصر و در جهان عرب، این واژه به نوعی کلاه سنتی مردانه، نمدی یا پارچهای، بدون لبه و قایقیشکل (مشابه کلاه پادگانی یا کلاه پهلوی) اطلاق میشود که به سداره فیصلیه نیز معروف است.
در جدول
این کلمه در بازیهای جدول معمولاً به عنوان کلاه سنتی و ملی مردان عراق، معجر یا نوعی سربند قدیمی مطرح میشود و دقیقاً ۷ حرف دارد.
به انگلیسی
برای معادلسازی شکل مدرن و نظامی این پوشش از واژههای Side cap یا Garrison cap و برای معنای کهن و پارچهای آن از Headband یا Kerchief استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در گویشها و فرهنگهای عربزبان به ویژه در کشور عراق به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
در لغتنامههای کهن فارسی معادلهایی مانند مِعجَر (روسری)، سربند، پیشانداز و عصابه برای آن ثبت شده است و در توصیف مدرن میتوان آن را کلاه قایقی یا کلاه فیصلی نامید.
نماد چیست
السداره در فرهنگ معاصر خاورمیانه بهویژه در عراق، نمادی متمایز از هویت ملی، اصالت بغدادی، طبقه روشنفکران (افندیها) و استقلال سیاسی در دوره پادشاهی ملک فیصل اول به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل السداره
واژه السداره یک اصطلاح اصالتاً عربی است که از دیرباز به متون لغوی و فرهنگهای کهن فارسی نیز راه یافته است. این واژه دو کاربرد و سیر معنایی کاملاً متمایز را سپری کرده است؛ در ادبیات کلاسیک، به معنای پارچه یا چارقدی بود که زنان زیر مقنعه اصلی خود میبستند تا از کثیف شدن آن جلوگیری کنند و به طور کلی به هر نوع دستار و سربند نیز گفته میشد.
در تاریخ معاصر، السداره تغییر ماهیت داد و به نوعی کلاه نمدی یا پارچهای، بدون لبه و قایقیشکل تبدیل شد که مردان در عراق بر سر میگذاشتند. این کلاه که به «سداره فیصلیه» معروف شد، در زمان پادشاهی ملک فیصل اول رواج یافت و به مرور زمان به نمادی رسمی از هویت ملی، اصالت مردم بغداد، روشنفکری و شیکپوشی طبقه افندیها بدل گشت.
بنابراین، بسته به بافت متن، السداره میتواند یک پوشش سنتی زنانه برای سر در گذشته یا یک کلاه نمادین ملی مردانه در فرهنگ معاصر عرب باشد و نباید آن را با واژه قرآنی «سدره» (درخت سدر) اشتباه گرفت.