یعنی چه
اشتمام در لغت به معنی بو کردن و بوییدن است؛ یعنی عملِ بو کشیدن و دریافت احساس بویایی از طریق بینی. این واژه واژهای معمولی و کلاسیک است و تفاوت چندانی با استشمام ندارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت اِشْتِمام (eštemām) است که مصدری از باب افتعال در زبان عربی است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم بوییدن و حس بویایی از واژگان Smelling و Olfaction استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و در این زبان نیز به معنی عمل بوییدن به کار میرود.
به ترکی
در زبان ترکی برای این مفهوم از ریشه فعل ککلاماک استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و دقیق فارسی این واژه کلماتی مانند بوییدن، بو کردن و انبوئیدن هستند.
جمعبندی و توضیح کامل اشتمام
واژه «اشتمام» یک مصدر عربی از باب افتعال و ریشه «ش م م» است که به زبان فارسی وارد شده است. این کلمه به طور دقیق به معنای عمل بوییدن، بو کشیدن و به کار انداختن حس بویایی برای درک رایحه محیط یا اشیاء است. اگرچه در فارسی امروز واژه همخانواده آن یعنی «استشمام» رواج و کاربرد بسیار بیشتری دارد، اما اشتمام نیز در متون کهن و لغتنامهها با همان معنای حسی و فیزیکی شناخته میشود.
در متون ادبی و عرفانی، این کلمه گاه به صورت مجازی و کنایی به معنی درک پنهان، فهم شهودی و بو بردن از یک حقیقت غیرمادی نیز به کار رفته است. شایان ذکر است که این کلمه با ساختار فعلی خود در قرآن کریم نیامده، هرچند اصطلاح متمایز «اشمام» در تجوید از همین ریشه کاربرد دارد.