یعنی چه
رقتانگیزی به کیفیت، حالت یا ویژگیای گفته میشود که احساس تأثر عاطفی، اندوه، همدردی یا شفقت شدید را در بیننده یا شنونده بیدار کند. این واژه معمولاً در توصیف وضعیتهای اسفبار، مظلومیت یا رنجهای عمیق انسانی به کار میرود که دل هر بینندهای را به درد میآورد.
تلفظ
این واژه به صورت [reqqat-angizi] تلفظ میشود؛ بخش اول آن دارای تشدید روی حرف «ق» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این واژه کلمه ۹ حرفی «رقت انگیزی» است. همچنین کلماتی مثل اسفناکی و ترحمبرانگیزی نیز با آن همپوشانی دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم عاطفی و ساختار اسم مصدر، بیشتر از واژگان کیفی مرتبط با حس ترحم استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق و جایگزینهای روان فارسی این واژه شامل عباراتی چون ترحمبرانگیزی، حزنآوری، اسفباری، اندوهباری و دلسوزناکی هستند که همگی بار عاطفی غمانگیز و مایه شفقت بودن را منتقل میکنند.
در قرآن
خودِ ترکیب فارسی «رقتانگیزی» و ریشه عربی آن (ر ق ق) با این مفهوم عاطفی در قرآن به کار نرفتهاند. با این حال، مفاهیم عاطفی قرآنی و اخلاقی نزدیکی مانند «رحمت»، «رأفت» و «شفقت» که به نرمی قلب و دلسوزی اشاره دارند، بارها در آیات ذکر شدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل رقت انگیزی
واژه «رقتانگیزی» از ترکیب بخش عربی «رِقّت» (به معنی نرمی، لطافت و احساسپذیری قلب) و بخش فارسی «انگیز» (از مصدر انگیختن به معنای برانگیزاننده) به همراه یایِ حاصل مصدر ساخته شده است. این اصطلاح در ادبیات و گفتگوهای روزمره نشاندهنده اوج یک وضعیت اسفبار یا مظلومانه است که میتواند هر انسان صاحبدلی را تحت تأثیر قرار داده و حس همدردی و شفقت او را تحریک کند.
در لغتنامهها و متون فرهنگی، این حالت معمولاً با نمادهایی همچون چشم گریان، جامهای مندرس یا پرندهای بالشکسته در قفس تصویر میشود که بازتابدهنده رنج، ناتوانی و نیاز به مهربانی است. این واژه بر خلاف مفاهیم صرفاً غمناک، به طور مشخص بر روی «برانگیختن ترحم و دستگیری عاطفی» تمرکز دارد.