یعنی چه
حوضه پشت کمانی به ناحیهای فرونشسته، عمیق و تحت کشش در پوسته زمین گفته میشود که در زیر دریاها و در پشت یک کمان ماگمایی یا آتشفشانی شکل میگیرد. این پدیده تکتونیکی در مناطق همگرا و محل فرورانش صفحات زمینساختی رخ میدهد و دلیل اصلی پیدایش آن، کشیدگی پوسته صفحه بالایی ناشی از فرآیند عقبنشینی گودال اقیانوسی است.
تلفظ
این عبارت تخصصی به صورت «حُوضِـه (howze-ye) پُشْـتِ (posht-e) کَـمـانـی (kamāni)» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این اصطلاح زمینشناسی دوازده حرفی دقیقاً خودِ «حوضه پشت کمانی» است. از پاسخهای مشابه دیگر میتوان به حوضه پسکمانی یا حوضه پیشکمانی (به عنوان اصطلاح مجاور) اشاره کرد.
به انگلیسی
در متون علمی بینالمللی، معادل دقیق انگلیسی این پدیده تکتونیکی Back-arc basin است. در زبان عربی به آن حوض خلف القوس و در زمینشناسی زبان ترکی به آن Yay ardı havzası میگویند.
نماد چیست
این واژه نماد یا نشانه فرهنگی یا مذهبی خاصی ندارد؛ اما در نقشهها و مدلهای زمینساختی به عنوان نمادی گرافیکی برای نمایش ساختارهای نامتقارن پوسته اقیانوسی، زونهای کششی (Rift) و پویایی صفحات زمین در پشت کمانهای آتشفشانی فعال استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل حوضه پشت کمانی
اصطلاح حوضه پشت کمانی یک واژه ترکیبی علمی و تخصصی در علوم زمین است که توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی وضع شده است. در ساختار واژگانی آن، کلمه «حوضه» ریشه در زبان عربی دارد، در حالی که واژههای «پشت» و «کمان» کاملاً اصیل و فارسی هستند. این اصطلاح ترجمه مستقیمی از عبارت انگلیسی Back-arc basin است که به خوبی موقعیت جغرافیایی و زمینساختی این پدیده را توصیف میکند.
در نمونه جملات علمی اینگونه کاربرد دارد: «توسعه تکتونیکی حوضه پشت کمانی در این منطقه، منجر به گسترش کف اقیانوس و ایجاد پوسته جدید شده است.» این جمله نشان میدهد که چگونه زمینشناسان از این مفهوم برای تحلیل تاریخچه تغییرات پوسته زمین استفاده میکنند.
به عنوان یک نکته تکمیلی و متمایزکننده، باید توجه داشت که این حوضهها درست در مقابل «حوضههای پیشکمانی» (Fore-arc basins) قرار دارند. حوضههای پیشکمانی در جلوی کمان آتشفشانی و نزدیکتر به گودال فرورانش تشکیل میشوند و برخلاف حوضههای پشتکمانی که ماهیت کششی و بازشدگی دارند، بیشتر تحت تأثیر نیروهای فشاری هستند.