یعنی چه
لایمه صفت فاعلی مؤنث از ریشه عربی «لوم» است و به کسی یا ویژگیای اشاره دارد که دیگری را به خاطر رفتار یا گفتارش مورد توبیخ، سرزنش و ملامت قرار میدهد. این واژه صورتی کلاسیک و ادبی دارد و در متون کهن به کار رفته است.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی با کسرِ «ی» و فتحِ «م» تلفظ میشود و ساختار آوایی آن تابع کلمات مشتق از صفت فاعلی عربی (لائمة) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، در پاسخ به راهنمای «ملامتکننده مؤنث» یا «سرزنشگر»، واژه پنج حرفی «لایمه» قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم لایمه (صفت یا فاعل سرزنشکننده) از واژگانی استفاده میشود که به توبیخ و نکوهش اشاره دارند.
به فارسی
برگردان دقیق و روان واژه لایمه به زبان فارسی شامل کلماتی چون سرزنشکننده، نکوهشکننده، توبیخکننده و عیبجو میشود که مفهوم ملامت را میرسانند.
نماد چیست
این واژه و همخانوادههای آن (نظیر لائمة و لوّامه) در ادبیات عرفانی و فرهنگ اسلامی، نماد وجدان بیدار اخلاقی، خودآگاهی، ملامتِ درونی انسان پس از ارتکاب خطا و تلاش برای اصلاح رفتار و بازگشت به مسیر درست هستند.
جمعبندی و توضیح کامل لایمه
واژه «لایمه» صفت فاعلی مؤنث و ریشه گرفته از ماده «لوم» در زبان عربی است که به معنای زنِ ملامتکننده، سرزنشگر و عیبجو کاربرد دارد. اگرچه خود این شکل از واژه به طور مستقیم در متن قرآن نیامده، اما صورت جمع مؤنث آن یعنی «لائمة» در سوره مائده و همخانواده بسیار معروفش یعنی «النفس اللوامة» (نفس سرزنشگر) در سوره قیامت به کار رفته است.
در حوزه جدول و سرگرمی، این کلمه دقیقاً ۵ حرف دارد و به عنوان پاسخ برای واژههایی نظیر نکوهشگر و توبیخکننده استفاده میشود. از نظر نمادشناسی و اصطلاحات عرفانی نیز، مفهوم سرزنشگری در این ماده به وجدان بیدار، پشیمانی از گناه و نیروی درونزای انسان برای سنجش اخلاقی اعمال اشاره دارد.