یعنی چه
واژهٔ «سَومَله» یک کلمهٔ کهن، مهجور و بسیار کمکاربرد در زبان فارسی است. این واژه به معنی فنجان کوچک، پنگانچه یا کاسهای سفالین (خزف) است که در گذشته برای نوشیدن مایعات یا به عنوان پیمانه در ساعتهای آبی قدیمی جهت سنجش دقیق زمان استفاده میشده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «سَومَله» (با فتح سین و سکون واو) است که ریشه در متون متقدم و لغتنامههای کهن مانند دهخدا، فرهنگ ناظمالاطباء و منتهیالارب دارد.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، واژهٔ «سومله» به عنوان پاسخ برای راهنماییهایی نظیر «فنجان کوچک سفالی» یا «پنگانچه» به کار میرود و دقیقاً دارای ۵ حرف است.
به انگلیسی
برگردان دقیق و مفهومی این واژه به زبان انگلیسی عباراتی نظیر Small cup (فنجان کوچک) یا Earthen cup (کاسه سفالی) است که جنس و اندازه این ظرف را توصیف میکند.
به فارسی
معادلهای فارسی روان و آشناتر برای این واژه شامل کلماتی چون فنجانه، پنگانچه، طرجهاره و جام سفالین کوچک است که مفهوم ظرف یا کاسه کوچک را در زبان فارسی میرسانند.
نماد چیست
واژهٔ سومله صرفاً یک نام ابزار و ظرف کاربردی در قدیم بوده و در فرهنگ عامه، ادبیات یا اسطورهشناسی مذهبی و ملی نماد مفهوم خاصی به شمار نمیرود.
جمعبندی و توضیح کامل سومله
واژه «سومله» از جمله کلمات بسیار نادر و مهجور در ادبیات فارسی است که در لغتنامههای بزرگی چون دهخدا و ناظمالاطباء به آن اشاره شده است. این واژه اساساً به ظروف کوچک سفالی یا فنجانهایی اطلاق میشده که کاربردهای روزمره یا تخصصی داشتهاند.
یکی از کاربردهای جالب این ظرف یا پنگانچه در گذشته، استفاده از آن در ساعتهای آبی قدیمی برای سنجش دقیق زمان بوده است. ساختار آوایی آن به صورت «سَومَله» تلفظ میشود و احتمالاً ریشهای معرب دارد که از زبان عربی وارد متون کهن فارسی شده است.
امروزه این واژه در گفتگوهای عادی کاملاً منسوخ شده و بیشتر در معماها، مسابقات و جدولهای کلمات متقاطع به عنوان یک واژه چالشی ۵ حرفی با راهنمای «جام سفالین کوچک» مورد استفاده قرار میگیرد.