معنی
تزار عنوان رسمی حاکمان و پادشاهان امپراتوری روسیه و برخی دیگر از کشورهای اسلاو تا پیش از انقلاب بلشویکی سال ۱۹۱۷ بود. این واژه به فرمانروایانی اطلاق میشد که دارای قدرت و استبداد مطلق در حکومت بودند. در ادبیات سیاسی مدرن نیز، این کلمه به صورت استعاری برای اشاره به افراد بسیار متنفذ، قدرتمند و صاحباختیار در یک حیطه خاص (مانند تزار اقتصاد) استفاده میشود.
یعنی چه
در اصطلاح، تزار یعنی پادشاهی که بدون نظارت و به صورت مستقل و مطلق حکومت میکند. این واژه یادآور دوران سلطنت تزارها در روسیه است که در آن قدرت به طور کامل در اختیار یک نفر قرار داشت. مفهوم آن با خودکامگی، پادشاهی مطلق و امپراتوری پیوند خورده است.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت «تَزار» با فتح حرف اول (ت) تلفظ میشود و از زبان روسی وارد فارسی شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «امپراتور پیشین روسیه» یا «لقب پادشاهان روسیه قدیم»، کلمه چهار حرفی «تزار» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی هر سه املای فوق پذیرفته شدهاند و علاوه بر کاربرد تاریخی، در سیاست مدرن آمریکا برای مسئولان عالیرتبه و تامالاختیار یک بخش (مانند مسئول مبارزه با مواد مخدر) اصطلاحاً Czar میگویند.
نماد چیست
تزار در فرهنگ سیاسی نماد قدرت بیچونوچرا و انحصارطلبی در حکومت است. همچنین از نظر تاریخی، نشان رسمی امپراتوری تزارها «عقاب دو سر» بود که قدرت و سیطره آنها را بر شرق و غرب نشان میداد. در گفتمان امروز، نماد فردی است که در یک قلمرو خاص حرف اول و آخر را میزند.
جمعبندی و توضیح کامل تزار
واژه تزار یکی از القاب تاریخی برجسته در جغرافیای سیاسی جهان اسلاو و بهویژه روسیه است. ریشه اصلی این کلمه به واژه لاتین «سزار» (لقب امپراتوران روم) بازمیگردد که پس از عبور از زبانهای اسلاوی، در زبان روسی تثبیت شد و به حاکمان مقتدر این سرزمین اطلاق گردید. حکومت تزارها با ویژگیهایی چون تمرکز شدید قدرت و نظام طبقاتی شناخته میشد که سرانجام در سال ۱۹۱۷ با انقلاب روسیه به پایان رسید.
امروزه با وجود برافتادن این نظام پادشاهی، واژه تزار زنده مانده و کارکردی استعاری پیدا کرده است؛ به طوری که در رسانهها و تحلیلهای سیاسی به مدیران ارشد و با نفوذی که اختیارات گستردهای در یک حوزه معین دارند، تزار گفته میشود تا میزان قدرت و استقلال آنها در تصمیمگیری توصیف شود.