یعنی چه
عبارت «دورق القهوة» یک ترکیب عربی (مضاف و مضافالیه) به معنای ظرف، قوری یا پارچ شیشهای و فلزی است که برای دمآوری، صاف کردن یا نگهداری و سرو قهوه استفاده میشود. این واژه در متون قدیمی به صورت کوزه یا صراحی قهوه و در ابزارهای مدرن به پارچ دستگاههای قهوهساز (پرکولاتور) اطلاق میگردد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «دَوْرَقُ القَهْوَة» است. واژه اول با فتح دال و را سکون واو (دَوْرَق) و واژه دوم با فتح قاف و سکون هاء (قَهْوَة) خوانده میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ این ترکیب دقیقاً «دورق القهوة» با ۱۰ حرف است. همچنین معادلهای فارسی آن مانند «قهوهجوش» یا «پرکولاتور» نیز در طراحهای مختلف جدول کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به نوع ابزار، به دستگاههای دمآوری و صافکننده قهوه Coffee Percolator، به پارچهای شیشهای قهوهساز Coffee Decanter و به قوریهای ساده قهوه Coffee Pot میگویند.
به فارسی
دقیقترین برگردانهای فارسی برای این واژه شامل «قهوهجوش»، «قوری قهوه»، «پارچ قهوه» و در اصطلاحات فنیتر «دستگاه دمآوری قهوه» است.
جمعبندی و توضیح کامل دورق القهوة
عبارت «دورق القهوة» یک ترکیب اصطلاحی و کاربردی در زبان عربی است که به دنیای ابزارهای تهیه نوشیدنی تعلق دارد. جزء اول این ترکیب یعنی «دورق»، واژهای معرب است که در اصل از کلمه فارسی و پهلوی «دوره» (به معنی کوزه آب) وام گرفته شده و پس از ورود به زبان عربی، به شکل جمع «دوارق» نیز درآمده است. جزء دوم یعنی «القهوة» ریشهای کاملاً عربی دارد و در گذشته به معنای چیزی بوده که اشتها را کم میکند، اما بعدها به طور اختصاصی به نوشیدنی حاصل از دانههای گیاه بن (قهوه) اطلاق شد.
این اصطلاح در متون کهن و مذهبی مانند قرآن کریم به کار نرفته است، اما در ادبیات و فرهنگ عامه خاورمیانه جایگاه ویژهای دارد. ظروف مرتبط با قهوه در فرهنگ بومی منطقه، فراتر از یک ابزار ساده آشپزخانه، به عنوان نمادهای برجسته مهماننوازی، سخاوت، اصالت فرهنگی و الفت اجتماعی شناخته میشوند و در محافل و شبنشینیها نقشی محوری دارند.
امروزه با گسترش فرهنگ کافهنشینی و ابزارهای مدرن، دورق القهوة هم به قوریهای سنتی و جذوهها اشاره دارد و هم به پارچهای شیشهای مقاوم به حرارت در دستگاههای قهوهساز برقی (پرکولاتورها) گفته میشود که فرآیند دمآوری و صاف کردن قهوه را انجام میدهند.