یعنی چه
دوبخته بودن صفتی نسبی و کهن در زبان فارسی است و به حالت یا وضعیت شخصی (غالباً زن) اشاره دارد که پس از طلاق یا فوت همسر اول خود، برای بار دوم ازدواج کرده باشد. در برخی کاربردهای محدودتر و قدیمیتر، به مردی که همزمان دو همسر داشته باشد نیز گفته میشد. امروزه این واژه کاربرد بسیار کمی دارد و تقریباً منسوخ به شمار میرود.
تلفظ
تلفظ این عبارت در فارسی به صورت «دو بَختِه بودَن» (do-baxté budan) است. این واژه از ترکیب واژههای «دو» + «بخت» (کنایه از سرنوشت و ازدواج) + پسوند نسبت «ـه» و فعل «بودن» ساخته شده است.
در جدول
در جدول کلمات متقاطع، برای توصیف زنی که برای بار دوم به خانه بخت رفته یا دوباره ازدواج کرده است، از این عبارت استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای معادل این واژه بسته به مفهوم دقیق آن از کلمات متفاوتی استفاده میشود. اگر منظور ازدواج مجدد پس از پایان ازدواج اول باشد، از کلمه «remarried» استفاده میگردد.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به زنی که پس از جدایی یا بیوگی، دوباره شوهر کرده است معمولاً از عبارت توصیفی «مُتَزَوِّجَة مَرَّتَیْن» استفاده میشود.
نماد چیست
این اصطلاح در ادبیات و فرهنگ ایرانی فاقد هرگونه نمادپردازی خاص، عرفانی یا اسطورهای است. «دوبخته» بیشتر یک اصطلاح توصیفی، اجتماعی و تا حدودی حقوقی در فارسی کهن بوده که صرفاً برای بیان وضعیت تأهل و ازدواج اشخاص به کار میرفته است و امروزه جایگاه نمادینی ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل دوبخته بودن
«دوبخته بودن» از اصطلاحات قدیمی و ریشهدار زبان فارسی است که از ترکیب «دو» و «بخت» (به کنایه از ازدواج و سرنوشت) ساخته شده است. این واژه در گذشته برای توصیف وضعیت زنانی به کار میرفت که پس از از دست دادن همسر اول یا جدایی، بخت خود را برای بار دوم در ازدواج میآزمودند.
اگرچه در یادداشتهای لغتنامههای مرجع مانند لغتنامه دهخدا اشارهٔ کمرنگی به استفاده از این واژه برای مردانِ دوهمسره نیز شده است، اما کاربرد غالب آن همواره دربارهٔ زنان بوده است. امروزه با تحول زبان و تغییر در ادبیات روزمره، این کلمه تقریباً منسوخ شده و جای خود را به عباراتی شفافتر چون «دوباره ازدواجکرده» داده است.