یعنی چه
این عبارت یک گزاره توبیخی و استفهامی در قرآن کریم است که خداوند پس از برشمردن نعمتهای بزرگ خود مانند آب آشامیدنی و آتش، انسان را به خاطر غفلت از سپاسگزاری سرزنش کرده و او را به شناخت و قدردانی از نعمتها دعوت میکند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت حرکات قید شده در قرآن یعنی فَلَوْلَا تَشْكُرُونَ است که در آن فاء عطف، لولا برای تحضیض و تشکرون فعل مضارع جمع مخاطب است.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، این تعبیر معمولاً به صورت پرسشی برای به چالش کشیدن حس قدردانی انسان ترجمه میشود.
به عربی
این عبارت خود اصالتاً عربی قرآنی است. در زبان عربی معادلهای ساختاری دیگری مانند «أفلا تشکرون» نیز برای این مفهوم وجود دارد.
به فارسی
برگردان دقیق و روان این عبارت قرآنی به فارسی «پس چرا شکر نمیکنید؟» یا «چرا سپاس نمیگویید؟» است که کلمه به کلمه معنای اجزای آن را منتقل میکند.
در قرآن
این عبارت دقیقاً با همین رسمالخط دو بار در سوره واقعه آمده است؛ مرتبه اول در آیه ۷۰ و پس از ذکر نعمت باران و آب گوارا (لو نشاء جعلناه أجاجاً فلولا تشکرون) و مرتبه دوم در آیه ۷۳ و پس از ذکر نعمت آتش و انرژی (نحن جعلناها تذكرة ومتاعاً للمقوين فلولا تشكرون).
جمعبندی و توضیح کامل فلولا تشکرون
عبارت «فلولا تشکرون» یک تعبیر اصیل قرآنی و عربی است که در متون دینی، ادبی و عرفانی فارسی نیز به وفور استفاده میشود. این ترکیب از سه بخش «فَـ» (پس)، «لَوْلَا» (حرف توبیخ و تحضیض به معنی چرا نه) و «تَشْكُرُونَ» (فعل مضارع از ریشه ش-ک-ر) تشکیل شده و معنای دقیق آن «پس چرا سپاسگزاری نمیکنید؟» است.
خداوند در سوره مبارکه واقعه، پس از یادآوری نعمتهای حیاتی و شگفتانگیز خود مانند پدید آوردن آب آشامیدنی گوارا از باران و آفرینش آتش برای انرژی و گرما، با این عبارت انسان را مخاطب قرار میدهد. لحن این آیه ترکیبی از یادآوری، توبیخ ملایم و دعوت به بیداری از خواب غفلت است تا انسان به ارزش واقعی این مواهب پی ببرد.
در فرهنگ اسلامی و ادبیات استعاری، این تعبیر به عنوان نمادی از غفلت همیشگی انسان در برابر فراوانی نعمتهای الهی شناخته میشود. این عبارت یازده حرفی در مسابقات جدول و مراجع لغوی، همواره به عنوان یک گزاره پرسشی و اخلاقی برای تشویق به قدردانی و شکرگزاری مادی و معنوی کاربرد دارد.