یعنی چه
در زبان و گویش مازندرانی (طبری)، واژه «لله» (Lalē) به گیاه نی و همچنین ساز بادی بومی و سنتی این منطقه که از نی ساخته میشود اشاره دارد.
تلفظ
این واژه به صورت فتح لام اول و کسر یا اماله لام دوم (Lalē) تلفظ میشود و نباید آن را با لفظ جلاله «لِلّٰه» (برای خدا) در زبان عربی اشتباه گرفت.
در جدول
در مسابقات و جدولهای متقاطع، پاسخ این راهنما دقیقاً برابر با عبارت «لله به مازندرانی» است که ۱۴ حرف دارد. همچنین معادلهای کوتاهتری مثل نی یا لله وا نیز بسته به تعداد خانهها کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای اشاره به جنبه گیاهی این واژه از کلمه Reed و برای اشاره به ساز موسیقی سنتی ساخته شده از آن، از عبارت Reed flute یا لغات مشابه استفاده میشود.
به فارسی
این واژه اصیل ایرانی در فارسی معیار به طور مستقیم به معنای گیاه نی و ابزار موسیقی ساخته شده از آن (ساز نی) ترجمه میشود.
نماد چیست
در فرهنگ، هنر و ادبیات شفاهی مردم مازندران، لله و ساز للهوا همدم همیشگی چوپانان (گالشها) و نمادی از زندگی اصیل شبانی، پیوند با طبیعت البرز، و بیانگر سوز، گداز و دلتنگیهای انسان تبرستانی است.
جمعبندی و توضیح کامل لله به مازندرانی
واژه «لله» (Lalē) یکی از لغات اصیل و پرکاربرد در زبان مازندرانی (طبری) است که به طور مستقیم به گیاه نی اشاره دارد. این واژه ریشه در زبانهای ایران باستان داشته و با واژه لاله در فارسی معیار همریشه است. در فرهنگ عامه و بومی شمال ایران، این کلمه اهمیت زیادی دارد زیرا پایه و اساس ساخت ساز بادی سنتی این منطقه یعنی «للهوا» (نینواز یا بادِ نی) به شمار میرود.
این واژه در ادبیات و موسیقی مازندران جایگاه ویژهای دارد و نمادی از زندگی شبانی، دامداری و نجوای دلتنگی چوپانان در دل جنگلها و مراتع البرز است. هنگام مواجهه با این واژه در متون یا جدولها، باید توجه داشت که تلفظ و معنای آن کاملاً با واژه عربی لِلّٰه متفاوت بوده و یک واژه کاملاً بومی و ایرانی محسوب میشود.