یعنی چه
گهنبار به شش جشن فصلی و پنجروزه در ایران باستان و آیین زرتشتی گفته میشود. این جشنها به پاس آفرینشهای ششگانه اهورامزدا (آسمان، آب، زمین، گیاه، جانور و انسان) و همزمان با برداشت محصولات کشاورزی برگزار میشده و با شکرگزاری، بخشش، و برپایی سفرههای همگانی همراه است.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورتهای «گهنبار»، «گاهنبار» و «گهبار» خوانده میشود و ریشه آن در فارسی میانه به صورت gāsānbār یا gāh-ambar ثبت شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه با توجه به تعداد حروف خواستهشده میتواند «گهنبار» (۶ حرف)، «گاهنبار» (۷ حرف) یا «گهبار» (۵ حرف) باشد.
به ترکی
واژه گهنبار در زبان ترکی معادل یککلمهای و بومی ندارد؛ به همین دلیل در منابع ترکی از نام اصلی آن یا به صورت عبارات توصیفی مربوط به آیین زرتشت یاد میشود.
به فارسی
در زبان فارسی برای این اصطلاح از واژههای هممعنی مانند گاهنبار، گهبار، گهنار و عبارت «جشنهای ششگانه فصلی ایران باستان» استفاده میشود که همگی اشاره به یک مفهوم دارند.
نماد چیست
گهنبار در فرهنگ ایران باستان نماد آشکار برابری و همبستگی اجتماعی است؛ زیرا در این جشنها تمام طبقات جامعه، از شاه تا گدا، بدون هیچ امتیاز خاصی پیرامون یک سفره مشترک مینشستند. همچنین این جشنها نماد سپاسگزاری از نعمتهای طبیعت و یادآور مراحل ششگانه آفرینش جهان هستند.
جمعبندی و توضیح کامل گهنبار
واژه «گهنبار» یا «گاهنبار» ریشه در فارسی میانه (پهلوی) دارد و از ترکیب دو بخش «گاه» به معنی زمان یا فصل و «بار» به معنی تجمع یا حاصل و برِ زمین تشکیل شده است که در مجموع معنای «زمان گردآوری فراوانی و نعمات فصلی» یا «بارِ عام و جشنِ زمان» را میدهد. این آیین کهن زرتشتی، سالانه در شش نوبت برگزار میشود و هر بار پنج روز به طول میانجامد.
فلسفه اصلی گهنبارها بر پایه نیکوکاری، بخشش و پیوند میان قشرها و اصناف مختلف جامعه استوار است. در این مراسم، مردم آذوقه و محصولات کشاورزی خود را به اشتراک میگذاشتند تا سفرهای همگانی برای اطعام همگان برپا شود. این جشنها علاوه بر ابعاد مذهبی و نمادین خود در ستایش آفرینش، نقشی حیاتی در تقویت اخلاق جمعی، برابری اجتماعی و دستگیری از نیازمندان ایفا میکردند.