یعنی چه
واژهٔ «عمداً» قیدی است که انجام شدن کاری را از روی اراده، تصمیم قبلی و آگاهی کامل فاعل نشان میدهد؛ به طوری که غفلت، اشتباه یا سهو در آن نقشی نداشته است.
تلفظ
این کلمه با فتح عین، سکون میم و تنوین نصب در پایان تلفظ میشود که در زبان فارسی به صورت «عَمْداً» یا «عمدن» شنیده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخهای رایج برای این مفهوم شامل واژههایی چون عمدا، قصدا و متعمداً است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان مفهوم کارِ از روی قصد و نیت، از این عبارات و قیدها استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی واژهٔ bilerek به معنی از روی آگاهی و قصد، و کلمهٔ kasten که ریشهٔ مشترک دارد، به کار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل عمدا
واژهٔ «عمداً» از ریشهٔ عربی «ع م د» گرفته شده و با افزودن تنوین نصب به یک قید کاربردی در زبان فارسی تبدیل شده است. این کلمه در اصل به معنای قصد کردن، تکیه کردن و با نیت قبلی به سراغ کاری رفتن است و ورود آن به ادبیات فارسی، دقت بیان مفاهیم حقوقی و اخلاقی را افزایش داده است.
در ساختار زبانی و متون دینی، مفاهیمی چون «تعمد» و «متعمداً» (مانند تعابیر به کار رفته در آیات قرآن کریم در خصوص مسئولیت اعمال) همگی با این واژه همخانواده هستند. این کلمه مرز میان رفتار آگاهانه و خطاهای ناشی از بیتوجهی یا اتفاقات ناخواسته را روشن میکند.
در گفتار روزمره و اصطلاحات قضایی، اصطلاحاتی مانند «قتل عمد» یا «تخریب عمدی» مستقیماً بار حقوقی و اخلاقی این قید را نشان میدهند؛ چرا که اثبات «عمد» در یک فعل، میزان مسئولیت فاعل و پیامدهای قانونی آن را به طور کامل تغییر میدهد.