یعنی چه
دامان جمع ساختن (یا دامن جمع کردن) اصطلاحی کنایی و شاعرانه در ادبیات فارسی است. معنی تحتاللفظی آن برچیدن لباس برای جلوگیری از برخورد با زمین یا آلودگی است، اما در مفهوم مجازی به معنای پارسایی، تقوا، اعراض از مادیات و گوشهنشینی برای حفظ سلامت دین و اخلاق به کار میرود.
تلفظ
این عبارت از سه واژه تشکیل شده و به صورت واجگونه «dāmān-e jam' sākhtan» خوانده میشود.
در جدول
پاسخ دقیق این کنایه در جدول با ۱۳ حرف «دامان جمع ساختن» است. از کلمات مشابه میتوان به دامن برچیدن یا گوشهنشینی اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادل دقیقی که مفهوم کنایی اصطلاح را برساند شامل عباراتی برای پرهیزکاری و دوری از مادیات است.
به عربی
در زبان عربی متناسب با سیاق متن میتوان از واژههایی که دلالت بر گوشهنشینی، حفظ نفس و پرهیزکاری دارند استفاده کرد.
نماد چیست
در شعر معروفی از صائب تبریزی، «غنچه» نماد بارز دامانِ جمع ساختن است؛ چرا که غنچه گلبرگهای خود را فشرده و جمع نگاه میدارد تا از آلودگیهای محیط پیرامون و بادهای تند مصون بماند.
جمعبندی و توضیح کامل دامان جمع ساختن
اصطلاح «دامان جمع ساختن» یک تعبیر کنایی عمیق در زبان و ادبیات فارسی، بهویژه سبک هندی است که ریشه در فرهنگ پاکدامنی و احتیاط اخلاقی دارد. این عبارت در اصل از تصویر سادهٔ برچیدن دامن جامه برای پاک ماندن از گل و لای زمین گرفته شده، اما در شعر و نثر به نمادی از تقوا، عزلتنشینیِ عارفانه و اعراض از دلبستگیهای دنیوی تبدیل شده است.
به کار رفتن این اصطلاح در اشعار بزرگان مانند صائب تبریزی نشاندهندهٔ ارزشِ حفظ کرامت انسانی و دوری از بدنامی در جامعه است. این مفهوم همچنین قرابت معنایی بالایی با توصیههای اخلاقی در زمینه حیا و مراقبت از خود در برابر آلودگیهای ظاهری و باطنی دارد.