یعنی چه
واژه مَذَمّة در لغت به معنای مورد ملامت و سرزنش قرار گرفتن است و به کار، رفتار یا صفت ناپسندی اشاره دارد که انجام یا داشتن آن باعث میشود دیگران انسان را بازخواست و عیبجویی کنند. این کلمه در متون اخلاقی و دینی در برابر مدح و ستایش قرار میگیرد.
تلفظ
این واژه به صورت مَذَمَّة (با فتح میم اول، فتح ذال و تشدید و فتح میم دوم) تلفظ میشود و در زبان فارسی معمولاً تاء تأنیث آن به «ت» تبدیل شده و به صورت «مذمت» خوانده و نوشته میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای «سرزنش»، «نکوهش» یا «ملامت کردن» به کار میرود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و مصدر میمی از ریشه «ذ م م» است که در زبان مبدأ نیز دقیقاً به معنای عیبجویی، ملامت و ضد مدح (ستایش) به کار میرود.
به فارسی
رایجترین و دقیقترین برگردانهای این واژه در زبان فارسی کلماتی مانند سرزنش، نکوهش، ملامت، تقبیح و خردهگیری هستند که بار معنایی منفی یک رفتار را نشان میدهند.
نماد چیست
مذمة به عنوان یک مفهوم انتزاعی اخلاقی، نماد و مظهر رفتارهای ناپسند، رذایل اخلاقی و کارهایی است که در جامعه یا دین مورد تقبیح قرار میگیرند و ارزش مثبت (مانند مدح و تمجید) در نقطه مقابل آن قرار دارد.
جمعبندی و توضیح کامل مذمة
واژه مَذَمّة (که در فارسی بیشتر به صورت مذمت رایج است) یک واژه اصیل عربی از ریشه «ذ م م» است. این واژه در مفهوم لغوی و اصطلاحی خود به معنای سرزنش، نکوهش، ملامت و عیبجویی بوده و به هرگونه عمل یا صفت ناپسندی که انسان را در معرض بازخواست و ملامت دیگران قرار دهد، اشاره دارد.
اگرچه خودِ کلمه مذمّة به طور مستقیم در قرآن کریم نیامده است، اما مشتقات دیگر همخانواده آن مانند «مذموم» (به معنی سرزنششده و نکوهیده) در آیات متعددی برای توصیف عاقبت افراد خطاکار یا شیطان به کار رفته است که نشاندهنده جایگاه اخلاقی این مفهوم در متون دینی است.
در ادبیات فارسی و فرهنگهای لغت، این کلمه همواره در تضاد مستقیم با مفاهیمی چون مدح، ستایش، تمجید و تحسین قرار میگیرد و به عنوان ابزاری زبانی برای بیان زشتی و تقبیح رفتارهای نادرست فردی و اجتماعی شناخته میشود.