پلوار یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل پلوار

واژهٔ «پلوار» یکی از نمونه‌های جالب در زبان فارسی است که به دلیل تبادلات صوتی و شباهت‌های املایی، دو ریشه و معنای کاملاً مجزا را در خود جای داده است. از یک سو، این واژه در گویش‌های محلی (مانند مازندرانی و بختیاری) و زبان عامیانه، دگرگون‌شدهٔ واژهٔ «پروار» از ریشهٔ پهلوی است که به حیوانات فربه و آمادهٔ ذبح اطلاق می‌شود. ترکیب «پَر» (به معنی پروردن) با پسوند «وار»، به مرور زمان با تبدیل حرف «ر» به «ل» به شکل پلوار درآمده است.

از سوی دیگر، در متون کهن و ادبی، این کلمه مخفف یا صورت دیگری از واژهٔ «پیل‌وار» است. در این ساختار، واژه از ترکیب «پیل» (فیل) و پسوند شباهت «ـوار» تشکیل شده و برای توصیف پهلوانان، موجودات یا پدیده‌های بسیار عظیم، سنگین‌وزن و تنومند به کار می‌رود. همچنین پلوار در جغرافیای ایران نام‌های خاصی را نیز به خود اختصاص داده که از جمله‌ٔ آن‌ها می‌توان به رود پلوار در استان فارس و کوه پلوار در استان کرمان اشاره کرد.

در فرهنگ اخلاقی و کنایات ادبی فارسی، وجه اول این کلمه (پروار) بیشتر جنبهٔ نکوهش دارد و نشان‌دهندهٔ فربهی ظاهری است که عاقبتی جز نابودی ندارد؛ همان‌طور که سعدی می‌گوید اسب لاغر در میدان جنگ کارآمدتر از گاو پرواری است. اما وجه دوم آن (پیل‌وار) همواره با شکوه، صلابت و قدرت بدنی همراه بوده و در توصیفات حماسی برای نشان دادن عظمت قهرمانان استفاده شده است.