یعنی چه
این اصطلاح به حوزه پژوهشهای تاریخی و اعتقادی اشاره دارد که رویدادها، دگرگونیهای اجتماعی، سیاسی و فکری جامعه اسلامی و شیعی را از آغاز غیبت امام زمان (سال ۲۶۰ هجری قمری) تا زمان ظهور بررسی میکند. این ترکیب پژوهشی بیشتر در کتابها و متون دانشگاهی و حوزوی برای تبیین ساختار جامعه در دوران غیبت صغری و کبری به کار میرود.
تفلظ
تلفظ این ترکیب به صورت روان و با کسر اضافه بین کلمات انجام میشود: تِاریخِ عَصْرِ غَیْبَت.
به انگلیسی
در متون و مقالات علمی بینالمللی، برای اشاره به این دوره تاریخی از واژه Occultation (به معنی پنهانشدگی یا غیبت) استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای روان فارسی این اصطلاح شامل عباراتی چون «سرگذشت دوران پنهانزیستی»، «تاریخ روزگار غیبت» و «دوران انتظار» است که به همان مقطع تاریخی اشاره دارد.
در قرآن
عبارت ترکیبی «تاریخ عصر غیبت» به صورت یکجا در قرآن کریم وجود ندارد؛ با این حال، تکواژه «العصر» در سوره عصر به معنی زمانه آمده و ریشه واژه غیبت یعنی «غیب» بارها در آیات مختلف (مانند آیه ۳ سوره بقره: الَّذینَ یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ) برای اشاره به امور پنهان از حس انسان ستوده شده است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات شیعی، معروفترین نماد برای این دوران «خورشید پشت ابر» است؛ برگرفته از روایاتی که فواید وجود امام در زمان غیبت را به خورشیدی تشبیه میکنند که گرچه توسط ابرها پوشانده شده، اما زمین همچنان از نور و گرما و فیض آن بهرهمند است. همچنین مفاهیمی چون «چراغ یا فانوس» نماد حفظ ایمان و امید در دوران فتنههاست.
جمعبندی و توضیح کامل تاریخ عصر غیبت
اصطلاح «تاریخ عصر غیبت» یک ترکیب پژوهشی و دانشنامهای است که به مطالعه، ثبت و تحلیل وقایع اجتماعی، فکری و مذهبی جامعه شیعه پس از پنهان شدن دوازدهمین امام (امام مهدی عجلالله تعالی فرجه الشریف) میپردازد. این دوران تاریخی از سال ۲۶۰ هجری قمری و پس از شهادت امام حسن عسکری (ع) آغاز شده و به دو بخش غیبت صغری (دوران ارتباط از طریق نواب چهارگانه) و غیبت کبری (دوران غیبت کامل تا زمان ظهور) تقسیم میشود.
بررسی تاریخ این عصر، نشاندهنده چگونگی شکلگیری نهاد وکالت، نقش علما و فقها در هدایت جامعه، و چالشهای عقیدتی و سیاسی است که مسلمانان در غیاب شهود مستقیم امام با آن روبهرو بودهاند. این اصطلاح در متون آموزشی و مهدویت، ابزاری برای درک بهتر ریشههای جریانهای فکری شیعه در دوران انتظار به شمار میرود.