جعل حدیث یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل جعل حدیث

جعل حدیث که در اصطلاح فقهی و روایی به آن «وضع حدیث» نیز می‌گویند، از بزرگ‌ترین آسیب‌های تاریخ اسلام است که به معنای ساختن تعمدی سخنان دروغین و منسوب کردن آن‌ها به پیامبر(ص) و معصومین(ع) می‌باشد. روایاتی که از این طریق تولید شده‌اند، در علم حدیث با عنوان «حدیث موضوع» یا مجعول شناخته می‌شوند و بر اساس قواعد علم رجال و درایه، کاملاً فاقد اعتبار و ارزش استنادی هستند.

اگرچه این عبارت به این شکل در قرآن ذکر نشده، اما پدیده افترا و دروغ‌بستن به مبانی دینی به شدت در آیات الهی مذمت شده است. انگیزه جاعلان حدیث در طول تاریخ متفاوت بوده و از اهداف سیاسی (مانند مشروعیت‌بخشی به خلفای جور) تا انگیزه‌های مادی، مذهبی و حتی گاهی ساده‌لوحی برخی افراد برای ترغیب مردم به عبادت را در بر می‌گرفته است.

امروزه دانشمندان اسلامی با تکیه بر دانش‌های تخصصی نظیر علم رجال، بررسی متنی و سندی، احادیث سره را از ناسره جدا کرده‌اند تا ساحت دین از این‌گونه دست‌بردها و بدعت‌ها پاک بماند.