یعنی چه
«غرور داشتن» به معنای متکبر و خودبین بودن، به خود بالیدن و احساس برتری نسبت به دیگران است. این عبارت بسته به بافت جمله میتواند معنای منفی (کبر، نخوت و خودپسندی) یا معنای مثبت (احساس سربلندی، افتخار به موفقیت، کشور یا هویت شخصی) داشته باشد. در لغتنامههای دهخدا و معین نیز به نخوت داشتن و متکبر بودن تعبیر شده است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب فعلی به صورت «غُ رُور داش تَن» است. واژه اول با ضمه غین (غُ) خوانده میشود که نباید آن را با «غَرور» (با فتحه غین به معنی بسیار فریبدهنده) اشتباه گرفت.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ دقیق این عبارت خودِ «غرور داشتن» است که ۹ حرف دارد. از دیگر جایگزینهای احتمالی با تعداد حروف کمتر میتوان به تکبر، نخوت و خودپسندی اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به بار معنایی مثبت یا منفی از اصطلاحات متفاوتی استفاده میشود؛ To have pride هم برای افتخار مثبت و هم غرور منفی به کار میرود، در حالی که Arrogant و Conceited کاملاً بار منفی دارند.
در قرآن
واژه غرور و مشتقاتش در قرآن کریم به معنای فریب خوردن و توهم باطل به کار رفته است؛ مانند آیه ۱۲۰ سوره نساء: «وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ إِلَّا غُرُورًا» (و شیطان به آنان جز وعدههای فریبنده نمیدهد). همچنین باید توجه داشت که «غُرور» (با ضمه) مایه فریب و دنیاست و «غَرور» (با فتحه) به معنی بسیار فریبدهنده و مصداق شیطان است.
نماد چیست
در قلمرو جانوران، «طاووس» به خاطر جلوهگری پرهایش نماد سنتی غرور و خودپسندی است. در دنیای گیاهان و اسطورهها نیز گل «نرگس» (Narcissus) به دلیل افسانه نارسیس، نماد جهانی خودشیفتگی و غرور بیش از حد شناخته میشود. در مفاهیم اخلاقی نیز نماد نفس فریبخورده و توهم برتری است.
جمعبندی و توضیح کامل غرور داشتن
ترکیب «غرور داشتن» یکی از مفاهیم اخلاقی و روانشناختی است که در زبان فارسی امروزی کاربردی دوگانه پیدا کرده است. از یک سو، این واژه در معنای منفی خود مترادف با تکبر، خودپسندی، نخوت و عُجب است که فرد را دچار توهم برتری نسبت به دیگران میکند و مایه دوری از حقیقت میشود. از سوی دیگر، در کاربردهای مثبت روزمره، به معنای حفظ عزت نفس، احساس افتخار و سربلندی نسبت به داشتهها، دستاوردها یا هویت ملی و فردی استفاده میشود.
ریشه این واژه عربی بوده و از ماده (غ ر ر) به معنی فریب دادن و غفلت است. این ریشه اصیل در آیات قرآن کریم نیز به خوبی نمایان است، جایی که غرور به عنوان پندار باطل و مایه فریب دنیا معرفی میشود. بنابراین، شناخت مرز باریک میان غرور منفی (تکبر) و غرور مثبت (عزت نفس و افتخار) در تحلیل این مفهوم اهمیت بالایی دارد.