یعنی چه
مابعدالطبیعه ابن سینا به معنای دانشی فلسفی است که به بررسی «موجود بما هو موجود» (هستی از آن جهت که هستی است) میپردازد. این علم که بنیان سایر علوم محسوب میشود، امور مستقل از ماده مانند احوال کلی وجود، علیت، جوهر، عرض و در نهایت اثبات واجبالوجود (خداوند) را تبیین میکند و در واقع ترکیبی از هستیشناسی و الهیات عقلی است.
تلفظ
این عبارت به صورت «ما بَعدَ طَّ بِی عه اِ بـْنِ سی نا» تلفظ میشود که ترکیبی از واژگان عربی و نام این فیلسوف بزرگ است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این عبارت دقیقاً «مابعدالطبیعه ابن سینا» (۱۹ حرف) یا معادلهای مشهور آن مانند الهیات شفا است.
به انگلیسی
در متون تخصصی غربی و انگلیسی، برای اشاره به این بخش از فلسفه مشاء از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به فارسی
معادلها و برگردانهای فارسی و سنتی این اصطلاح شامل «فلسفه اولی»، «حکمت علیا»، «علم کلی» و «الهیات بالمعنی الاعم» است که همگی اشاره به شناخت ریشههای هستی دارند.
نماد چیست
در سنت فلسفی، نماد مابعدالطبیعه ابن سینا بخش «الهیات شفا» به عنوان بزرگترین اثر مکتوب او در این باره، و همچنین برهان مشهور «انسان معلق در فضا» است که تجرد نفس و خودآگاهی را بدون اتکا به مادیات و طبیعت اثبات میکند.
جمعبندی و توضیح کامل مابعدالطبیعه ابن سینا
مابعدالطبیعه ابن سینا در واقع همان متافیزیک و فلسفه اولی در جهان اسلام است که این فیلسوف بزرگ با تکیه بر آراء ارسطو اما با نوآوریهای عمیق خود آن را بازتعریف کرد. برخلاف تصور عامه که مابعدالطبیعه را با امور غیبی و جادویی (ماوراءالطبیعه) یکسان میدانند، این علم کاملاً عقلی بوده و به بررسی احوال کلی وجود و تقسیمات آن به واجب و ممکن میپردازد.
ابن سینا در شاهکار خود یعنی کتاب شفا، این دانش را به عنوان پایه و اساس تمام علوم معرفی میکند که وظیفه اصلی آن شناخت محرک اول و علت نخستین جهان است. او با تفکیک دقیق میان وجود و ماهیت، رویکردی نو در هستیشناسی پدید آورد که برای قرنها بر فلسفه اسلامی و حتی فلسفه قرون وسطای اروپا سایه افکند.