یعنی چه
البذرة در لغت به معنای دانه یا حبّهای است که در زمین کاشته میشود و درون خود جنین گیاه را دارد تا رشد کند. مجازاً در ادبیات به آغاز یک فکر، ایده یا حتی شروع یک فتنه نیز البذرة یا همان بذر گفته میشود.
تلفظ
این واژه در زبان عربی با فتح باء (اَلْبَذْرَة) یا کسر باء (اَلْبِذْرَة) تلفظ میشود و حرف ذال در آن دارای علامت سکون است.
در جدول
کلمه البذرة یک واژه ۶ حرفی عربی است که در جدول کلمات به عنوان دانه، تخم گیاه یا هسته اولیه شناخته میشود.
به عربی
این واژه خود اصالتاً عربی و از ریشه ثلاثی (ب ذ ر) است. در لغتنامههای عربی واژههایی مانند الحبة و النواة نیز به عنوان هممعنی آن ذکر شدهاند.
به فارسی
در زبان فارسی، البذرة به دانه یا تخمِ گیاه که برای کشت در زمین افشانده میشود برگردانده میشود و کاربرد مجازی آن به معنای ریشه و منشأ یک کار است.
در قرآن
واژه دقیق البذرة به صورت اسم صریح در قرآن کریم به کار نرفته است. با این حال، مشتقات دیگر این ریشه مانند «تبْذیراً» و «المبذّرین» (به معنی ریختوپاشکنندگان و اسرافکاران) در آیات ۲۶ و ۲۷ سوره اسراء آمدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل البذرة
واژه عربی «البذرة» از ریشه ثلاثی مجرد «ب-ذ-ر» گرفته شده که در اصل به معنای پراکندن، افشاندن و پاشیدن دانه در زمین است. این کلمه در معنای حقیقی خود به هر نوع دانه، حبّه یا تخم گیاه اشاره دارد که پتانسیل رشد و تبدیل شدن به یک گیاه یا درخت کامل را در خود نهفته دارد.
در کاربردهای ادبی و مجازی، البذرة نمادی از آغاز، منشأ، امید و پتانسیلهای نهفته است. همانطور که یک درخت بزرگ از یک دانه کوچک آغاز میشود، در ادبیات به جرقه اولیه یک ایده، فکر یا حتی آغاز یک جریان و فتنه، «بذر» یا البذرة میگویند.
اگرچه خود این واژه به صورت مستقیم در متن قرآن کریم برای مفاهیم کشاورزی نیامده و در آنجا بیشتر از واژههایی مثل «حب» یا «زرع» استفاده شده، اما همخانوادههای این واژه در بافتهای اخلاقی قرآن مثل نکوهش اسراف و تبذیر (ریختوپاش مال) به کار رفتهاند.