یعنی چه
این اصطلاح در زبان فارسی به فردی از اعضای خانواده یا رفتاری اشاره دارد که به دلیل خطا، جرم یا سرکشی، آبرو و اعتبار جمعی خانواده را در جامعه از بین میبرد و مایه سرافکندگی خویشاوندان میشود.
تلفظ
تلفظ روان این ترکیب به صورت واژهآرایی مصوتها و ساکنها شامل «مایه» (māye)، «ننگ» (nang) همراه با کسره اضافه، و «خانواده» (khānevāde) است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول با تعداد حروف مشخص، عبارت «مایه ننگ خانواده» دقیقاً دارای ۱۴ حرف است. عبارتهای مشابه مانند لکه ننگ خانواده نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از اصطلاح ملموس «Black sheep» (گوسفند سیاه) برای فردی که با بقیه اعضای خانواده متفاوت و مایه سرافکندگی آنان است استفاده میشود. در زبان عربی نیز معادل «عار العائلة» کاربرد دارد.
در قرآن
این عبارت به طور لفظی در قرآن کریم وجود ندارد؛ اما از نظر مفهومی، آیه ۴۶ سوره هود درباره فرزند حضرت نوح که به دلیل کردار ناشایست از پیوند خانوادگی طرد شد («إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ ۖ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ»)، نزدیکترین مصداق به این مفهوم به شمار میرود.
نماد چیست
در بار فرهنگی جامعه، این مفهوم نماد طرد اجتماعی و آسیب به سرمایه اجتماعی یک خاندان است. در فرهنگ بینالمللی نیز «گوسفند سیاه» به عنوان نمادی از این واژه شناخته میشود، چرا که پشم سیاه آن در گذشته ارزش تجاری و قابلیت رنگرزی نداشت.
جمعبندی و توضیح کامل مایه ننگ خانواده
عبارت «مایه ننگ خانواده» یک ترکیب معنایی و اجتماعی در زبان فارسی است که به فرد یا رفتاری اشاره دارد که با هنجارشکنی، ارزشها و اعتبار یک دودمان را زیر سوال میبرد. این اصطلاح ریشه در واژگان اصیل پارسی میانه دارد؛ جایی که «مایه» به معنای اصل و اساس، و «ننگ» به معنای رسوایی و بدنامی است که ترکیب آنها عامل یا سرچشمه بیآبرویی را معنا میکند.
در فرهنگهای مختلف جهان، این مفهوم با نمادها و اصطلاحات متفاوتی عجین شده است؛ برای مثال در فرهنگ غربی از اصطلاح «گوسفند سیاه خانواده» برای توصیف این وضعیت استفاده میشود. در متون دینی و اخلاقی نیز اگرچه عین عبارت به کار نرفته، اما پیامدهای رفتاری که منجر به گسست پیوندهای اصیل خانوادگی و شرمساری جمعی میشود، به وضوح مورد توجه قرار گرفته است.