یعنی چه
برسام در طب قدیم به التهاب، ورم یا مرضی حاد در ناحیه سینه، پرده دیافراگم (پرده میان کبد و قلب) یا پردهٔ جنب گفته میشود. این بیماری به دلیل سرایت حرارت و تب شدید به مغز، معمولاً با هذیانگویی، آشفتگی ذهن و اختلال موقت حواس همراه بوده است.
تلفظ
این واژه به فتح باء و سکون راء (بَرسام) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای «ورم غشای ریه»، «ذاتالجنب» یا «بیماری سینه در طب قدیم» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در پزشکی مدرن، این اصطلاح دقیقاً معادل التهاب پردهٔ جنب یا همان Pleurisy شناخته میشود.
به فارسی
این واژه ترکیبی اصیل از دو بخش فارسی کهن «بَر» (به معنی سینه) و «سام» (به معنی آماس، ورم یا بیماری) است که به مرور در متون طب سنتی و اسلامی به عنوان معادل ذاتالجنب به کار رفته است.
نماد چیست
در ادبیات کهن فارسی و متون تمثیلی، بیماری برسام به عنوان نماد آشفتگی ذهنی و هذیانگویی شناخته میشود؛ به طوری که به سخنان بیمنطق و نامفهوم، «سخن اهل برسام» میگفتند.
جمعبندی و توضیح کامل بیماری برسام
بیماری برسام یکی از اصطلاحات کلیدی و کهن در تاریخ پزشکی ایرانی و طب سنتی است. این واژه کاملاً ریشه در زبان فارسی میانه دارد و از ترکیب دو واژه «بَر» به معنای سینه و «سام» به معنای آماس و ورم شکل گرفته است. در منابع معتبری مانند کتاب قانون ابوعلی سینا و لغتنامه دهخدا، برسام به التهاب حاد پردههای داخلی قفسه سینه، بهویژه پرده دیافراگم و پردهٔ جنب اشاره دارد.
این بیماری در گذشته علائمی چون تب شدید، درد قفسه سینه و به علت سرایت حرارت به مغز، هذیانگویی و آشفتگی ذهنی را به همراه داشته است. به همین دلیل در ادبیات کلاسیک فارسی، واژه برسام علاوه بر کاربرد پزشکی، به عنوان نماد و استعارهای برای آشفتگی فکر و سخنان بیپایه و اساس (هذیان) نیز به کار میرفته است.
در پزشکی امروز، بیماری برسام تطبیق نزدیکی با بیماری «ذاتالجنب» (Pleurisy) یا التهاب پردهٔ جنب ریه دارد. اگرچه این اصطلاح در متن قرآن کریم نیامده است، اما در احادیث پزشکی و کتابهای فقهی کهن به عنوان یک بیماری سخت مورد اشاره قرار گرفته و امروزه بیشتر در حل جدولهای کلمات متقاطع و مطالعه متون طب سنتی کاربرد دارد.