یعنی چه
فسفوهیدروکسی پیروویک اسید (Phosphohydroxypyruvic acid) یک ترکیب واسط کلیدی در متابولیسم سلولی و بیوسنتز اسید آمینهٔ سرین است. این ماده در سلولها طی فرآیند گلیکولیز و از طریق تبدیل ۳-فسفوگلیسرات به کمک آنزیم فسفوگلیسرات دهیدروژناز تولید میشود و فرم یونی آن به نام ۳-فسفوهیدروکسی پیرووات نیز شناخته میشود.
تلفظ
تلفظ این واژه تخصصی به صورت «فُسْفُوِ هیدْرُکْسی پیروویْکْ اَسید» است که از وامواژههای علمی زبان انگلیسی و فرانسوی وارد اصطلاحات زیستشیمی فارسی شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً خود «فسفوهیدروکسی پیروویک اسید» با ۲۳ حرف است. همچنین ممکن است به عنوان فرم یونی آن یعنی «۳-فسفوهیدروکسی پیرووات» نیز طرح شود.
به انگلیسی
در متون علمی بینالمللی و پایگاههای داده شیمی، این ترکیب با نام نگارش انگلیسی Phosphohydroxypyruvic acid شناخته میشود.
به فارسی
در زبان فارسی معادل کاملاً بومی برای این ترکیب وجود ندارد و اصطلاح استاندارد علمی آن آوانویسی دقیق نام بینالمللی یعنی «فسفوهیدروکسی پیروویک اسید» است. از نظر معنای تحتاللفظی اجزا، میتوان آن را «پیروویک اسیدِ دارای گروه هیدروکسی و فسفات» نامید.
نماد چیست
این ماده فاقد یک نماد شیمیایی تکحرفی یا اختصاری عمومی است؛ اما در مسیرهای بیوشیمیایی گاهی به صورت کوتاه شده P-hydroxypyruvate نمایش داده میشود. در پایگاههای داده علمی جهانی، این ترکیب با شناسه CID 105 در PubChem و شناسه C03232 در KEGG ثبت شده است.
جمعبندی و توضیح کامل فسفوهیدروکسی پیروویک اسید
فسفوهیدروکسی پیروویک اسید یک اسید آلی کتو و فسفوریله با فرمول شیمیایی C3H5O7P است که نقش حیاتی و واسطهای را در فرآیندهای متابولیکی درون سلولی ایفا میکند. این ترکیب دقیقاً در مسیر بیوسنتز اسید آمینه سرین (Serine) قرار دارد؛ جایی که از ماده اولیه ۳-فسفوگلیسرات مشتق شده و در گام بعدی به فسفوسرین تبدیل میشود.
نام این ماده از سه بخش یونانی و علمی «فسفو» (اشاره به گروه فسفات)، «هیدروکسی» (ترکیب هیدروژن و اکسیژن) و «پیروویک اسید» تشکیل شده است. در ساختار اصطلاحات زیستشناسی و شیمی، متضادی برای این واژه وجود ندارد و همخانوادههای ساختاری آن ترکیباتی نظیر پیرووات، فسفوگلیسرات و فسفوئنولپیرووات هستند.