یعنی چه
در اصطلاح فقه و اصول، به دستوری گفته میشود که اجرای آن و ساقط شدن تکلیف از دوش انسان، مشروط به «قصد قربت» (نیت تقرب به خدا) است. در این نوع احکام، فهم عقلانی کامل از علت و مصلحت حکم شرط نیست و اگر عمل بدون نیت الهی انجام شود، باطل خواهد بود.
تلفظ
این عبارت از دو واژهٔ عربی «اَمر» (amr) و «تَعَبُّدی» (ta'abbodi) تشکیل شده است که در زبان فارسی با کسرهٔ اضافه به هم متصل میشوند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح فقهی ۸ حرفی، «امر تعبدی» است و به عنوان نماد تکالیف مشروط به قصد قربت شناخته میشود.
به انگلیسی
در برگردانهای تخصصی و انگلیسی فقه اسلامی، برای رساندن مفهوم امری که نیازمند نیت (Niyyah) است، از این عبارات استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح ریشه در فقه و اصول فقه عربی دارد و به همین صورت در متون دینی استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی این اصطلاح اشاره به تکالیف و دستورهایی دارند که ماهیت پرستشی و عبادی دارند و هدف آنها خضوع در برابر پروردگار است.
جمعبندی و توضیح کامل امر تعبدی
امر تعبدی در اصطلاح فقه، حقوق و اصول فقه به تکالیفی گفته میشود که روح و اصالت آنها در گرو «قصد قربت» و نیت خالصانه برای خداوند است. بارزترین مصادیق این مفهوم، اعمالی مانند نماز و روزه هستند که اگر بدون قصد بندگی و مثلاً برای ریا یا آموزش انجام شوند، از نظر شرعی باطل محسوب میگردند؛ چرا که هدف اصلی قانونگذار الهی از این دستورها، رشد روحی و تسلیم محض بودن مکلف است.
در مقابل این مفهوم، «امر توصلی» قرار دارد که در آن نیازی به نیت قربت نیست و صرفاً تحقق نتیجه در دنیای واقعی (مانند پاک کردن لباس از نجاست یا پرداخت بدهی) برای سقوط تکلیف کافی است. ریشهٔ این اصطلاح به واژهٔ عربی «عبد» برمیگردد و اگرچه عین این ترکیب در قرآن نیامده، اما شالودهٔ آن در آیاتی مانند آیه ۵ سوره بینه که بر عبادت مخلصانه تاکید دارند، به وضوح تبیین شده است.