یعنی چه
زروان در اصل به معنی «زمان» یا «زمانِ بیکران» است. در سنت و آیین زروانی، زروان به عنوان اصل نخستینِ هستی، زمان مطلق و خدای دستنیافتنی در نظر گرفته میشود که پدر همزادان ازلی یعنی اهورامزدا (خیر) و اهریمن (شر) به شمار میرفت.
ریشه
این واژه ریشه در زبانهای ایرانی باستان دارد؛ از واژه اوستایی zruuān یا zruvan (به معنی زمان یا دوره زمانی) گرفته شده و در زبان پهلوی ساسانی به صورت زُروان یا زرْوان تحول یافته است.
تلفظ
این کلمه در متون و خوانشهای تاریخی به صورت زُروان (Zorvān / Zurvān) و همچنین زَروان (Zarvān) تلفظ میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مفهوم اساطیری از نگارشهای Zurvan یا Zarvan استفاده میشود و مفهوم فلسفی آن را Infinite Time مینامند.
به فارسی
معادلهای روان و امروزی این واژه در زبان فارسی شامل زمان، دهر، روزگار، گیتی، عهد و وقت است.
نماد چیست
زروان در آثار باستانی (مانند پلاکهای مفرغی لرستان) به صورت ایزد بالدار دوجنسی یا پیرمردی ریشدار بازنمایی شده که نور و ظلمت از شانههای او خارج میشوند؛ او نماد دایره، چرخ زمان، ابدیت و زایش اضداد (خیر و شر) در جهان است.
جمعبندی و توضیح کامل زروان
واژه «زروان» یک مفهوم عمیق و اصیل در فرهنگ و اسطورهشناسی ایران باستان است که ریشه در زبان اوستایی دارد و در بنیان به معنای «زمان بیکران» یا «دهر» به کار میرفته است. در دوران ساسانی و در جریان شکلگیری آیین زروانی، این واژه از یک مفهوم انتزاعی به یک جایگاه ایزدی ارتقا یافت و به عنوان اصل نخستین و خالق زمان مطلق شناخته شد که اهورامزدا و اهریمن از او پدید آمدهاند.
این کلمه کاملاً ریشه ایرانی داشته و در متون دینی دیگر مانند قرآن کریم جایگاهی ندارد، هرچند از نظر معنایی با واژه عربی «دهر» شباهتهایی دارد. امروزه بررسی زروان بیشتر در حوزه تاریخ ادیان، فلسفه باستان و اسطورهشناسی اهمیت دارد و نمادی از ابدیت، گردش روزگار و پیوستگی جهان به شمار میرود.