یعنی چه
معاهده وایتانگی یک پیمان رسمی سیاسی-حقوقی است که در ۶ فوریه ۱۸۴۰ میلادی در منطقه وایتانگی بین نمایندگان پادشاهی بریتانیا و بیش از ۵۰۰ تن از سران قبایل بومی مائوری امضا شد. این سند چارچوب حکومت، حاکمیت بریتانیا، مالکیت زمین و حقوق بومیان را تعریف کرد و پایه و اساس تشکیل کشور مدرن نیوزیلند به شمار میرود.
تلفظ
ترکیب واژه عربی-فارسی مُعاهَدِه (Mo'āhade) و واژه مائوری وایتانگی (Waitangi) که در زبان اصلی به صورت «وایتانگی» تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول «معاهده وایتانگی» با ۱۴ حرف است. همچنین ممکن است به صورت پیمان وایتانگی یا قرارداد وایتانگی نیز پرسیده شود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این سند Treaty of Waitangi و در زبان بومی مائوری به آن Te Tiriti o Waitangi گفته میشود.
به فارسی
در منابع و متون تاریخی فارسی، این عبارت به صورت «معاهده وایتانگی»، «پیمان وایتانگی» و یا «عهدنامه وایتانگی» ترجمه و شناخته میشود.
نماد چیست
این معاهده در نیوزیلند نماد «سند بنیانگذاری ملی» و «وحدت دو فرهنگ بریتانیایی و مائوری» است. در عین حال، به دلیل تفاوتهای تفسیری در متن انگلیسی و مائوری، نماد مبارزات حقوقی و تاریخی بومیان برای حفظ اراضی، منابع و هویت خود در برابر استعمار به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل معاهده وایتانگی
معاهده وایتانگی (Treaty of Waitangi) مهمترین و تاثیرگذارترین سند تاریخی و حقوقی کشور نیوزیلند است که در ۶ فوریه ۱۸۴۰ میان فرماندار بریتانیا و سران قبایل بومی مائوری به امضا رسید. این پیمان به بریتانیا حق حاکمیت و فرمانداری داد و در مقابل، مالکیت مائوریها بر زمینها و منابعشان را تضمین کرد و به آنها حقوق شهروندی بریتانیا را اعطا نمود. امروزه ششم فوریه به عنوان روز ملی نیوزیلند (روز وایتانگی) جشن گرفته میشود.
نکته چالشبرانگیز این معاهده، اختلاف فاحش در ترجمه و تفسیر نسخه انگلیسی و نسخه مائوری آن است؛ به طوری که در متن انگلیسی مائوریها «حاکمیت کامل» را واگذار میکنند، اما در متن مائوری، آنها تنها حق «حکومت و اداره امور» را به تاجوتخت میدهند و اصالت مالکیت خود را حفظ میکنند. همین تفاوت سبب شد که این سند تا به امروز بستر بحثهای حقوقی فراوان برای احقاق حقوق بومیان باشد.