یعنی چه
این عبارت یک اصطلاح و ترکیب کلامی-تاریخی است که به ماجرای اعتراض و تردید خلیفه دوم (عمر بن خطاب) در جریان صلح حدیبیه نسبت به فرمان و تصمیم پیامبر اکرم (ص) اشاره دارد؛ واقعهای که در متون تاریخ اسلام و کتب کلامی (بهویژه متون شیعه و برخی منابع اهل سنت با تعبیر ارتبتُ ارتیاباً) به آن استناد میشود.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه عربی ساخته شده و تلفظ صحیح آن به صورت مضاف و مضافالیه یعنی «شَکِّ عُمَر» است.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و ترجمههای تاریخی برای اشاره به این واقعه از تعابیر فوق استفاده میشود.
به عربی
در عبارات و منابع کلامی و تاریخی عربی، این موضوع تحت عنوان شک یا ارتیاب عمر بن خطاب در روز حدیبیه مطرح شده است.
در قرآن
خود ترکیب «شک عمر» در متن قرآن کریم نیامده است؛ اما واژه «شَکّ» به تنهایی ۱۵ بار در آیات مختلف (مانند آیه ۹۴ سوره یونس) به کار رفته است. همچنین بنا بر روایات تفسیری، سوره فتح پس از وقایع صلح حدیبیه نازل شده است.
نماد چیست
در ادبیات کلامی و مناظرات مذهبی، این اصطلاح به عنوان نمادی از تقابل میان نگاه و مصلحتسنجی شخصی افراد در برابر تسلیم مطلق بودن در برابر فرمان نبوت و وحی الهی شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل شک عمر
عبارت «شک عمر» یک واژهٔ واحد مصطلح در لغتنامههای کهن فارسی نیست، بلکه یک ترکیب مضاف و مضافالیه تاریخی و کلامی است. این اصطلاح کلامی مستقیماً به ماجرای صلح حدیبیه و اعتراضات و دودلیهای خلیفه دوم (عمر بن خطاب) نسبت به صلحنامه صادر شده توسط پیامبر اسلام (ص) اشاره دارد.
از نظر ریشهشناسی، این عبارت از دو واژه عربی «شک» به معنی تردید و «عمر» (اسم خاص) تشکیل شده است. در متون کلامی شیعه و برخی منابع تاریخی اهل سنت، این رویداد به عنوان یکی از نقاط چالشبرانگیز صدر اسلام در بحث جانشینی و پیروان اولیه مطرح میشود و نمادی از سنجش میزان تسلیم در برابر وحی است.