یعنی چه
تنخ در اصل رایجترین اصطلاح برای کتاب مقدس یهودیان (عهد عتیق) است که از کنار هم قرار گرفتن حروف اول سه بخش آن یعنی تورات (شریعت)، نویئیم (انبیاء) و کتوبیم (مکتوبات) ساخته شده است. در معنای دیگر که مصدری کهن و عربی است، به معنای اقامت کردن، ثابت شدن و همچنین سنگینی معده بر اثر پرخوری کاربرد دارد.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت فَتْحه برای حروف ت و ن (تَنَخ) تلفظ میشود که در اصل عبری حرف آخر آن شبیه «خ» یا «ک» مشدد شنیده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنمای «کتاب مقدس یهود» یا «کتاب مقدس عبری» با ۳ حرف کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای مفهوم مذهبی آن از واژههای Tanakh یا Hebrew Bible و برای معنای کهن پزشکی آن از Indigestion استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی این واژه با توجه به سیاق متن شامل «کتاب مقدس عبری» یا «عهد عتیق» هستند. در متون طب سنتی و لغتنامههای کهن نیز برابر با «تخمه کردن»، «سنگین شدن معده» یا «اقامت گزیدن» معنا میدهد.
نماد چیست
این واژه نماد اصلی مرجعیت کلامی، فقهی و تاریخی قوم یهود است. همچنین در تاریخ عرب، ریشه این واژه در نام قبیلهٔ «تنوخ» به نماد اتحاد قبایل و ساکن شدن در یک منطقه جغرافیایی اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل تنخ
واژهٔ «تنخ» در زبان و ادبیات فارسی دارای دو هویت کاملاً مجزا و متفاوت است. کاربرد نخست و بسیار رایج آن، یک اسم خاص مذهبی و سراواژه برگرفته از زبان عبری است که به کتاب مقدس یهودیان یا همان عهد عتیق اشاره دارد. این اصطلاح از ترکیب حروف ابتدایی سه بخش اصلی این کتاب یعنی تورات، نویئیم و کتوبیم پدید آمده است و اصلیترین مرجع شریعت و تاریخ یهودیت به شمار میرود.
کاربرد دوم آن که امروزه بسیار کمکاربرد است، ریشه در زبان عربی دارد و به عنوان یک مصدر در لغتنامههای کهن مانند دهخدا ثبت شده است. این ریشه معنایی به مفاهیمی همچون اقامت کردن، ماندن، ثابت شدن در یک عقیده و در اصطلاحات طب قدیم به سنگینی معده و دلزدگی از پرخوری اشاره میکند. در متن قرآن کریم از خود این کلمه استفاده نشده و به جای آن واژه تورات به کار رفته است.