یعنی چه
منکری در لغتنامهها به دو مفهوم عمده اشاره دارد؛ نخست به عنوان اسم مصدر از ریشه انکار، به معنی حالت نپذیرفتن، حاشا کردن و اصرار بر رد کردن یک حقیقت است. دوم، در بافت دینی و ادبی، صفت یا حالتی منسوب به «مُنکَر» است که به امور زشت، ناپسند و گناهانی که عقل و شرع آنها را طرد میکنند، دلالت دارد.
تلفظ
این واژه بسته به معنای مورد نظر دو گونه تلفظ میشود: مُنْکِرِی (با کسر کاف) به معنای حالت انکارکنندگی و جحود، و مُنْکَرِی (با فتح کاف) به معنای صفت یا ماهیت فعل ناپسند و بد.
در جدول
در کلمات متقاطع، واژه «منکری» به عنوان یک پاسخ ۵ حرفی برای طراحان جدول کاربرد دارد و معمولاً در پاسخ به راهنماهایی با مضمون «حالت انکار» یا «ناپسندی» میآید.
به انگلیسی
با توجه به دو وجهی بودن معنای کلمه، در مفهوم اول معادلهایی چون denial به کار میرود و در مفاهیم اخلاقی و فقهی واژههایی مانند vice یا wickedness مناسب هستند.
به عربی
ریشه این واژه کاملاً عربی و از ماده (ن-ک-ر) است. در زبان عربی معاصر و کلاسیک، مفهوم انکار با واژه «إنكار» و مفهوم زشتیهای اخلاقی با «منکر» بیان میشود.
در قرآن
عین واژه «منکری» در قرآن نیامده است، اما ریشه آن یعنی «المُنکَر» کاربرد فراوانی دارد. مشهورترین واژگان همخانواده آن در قرآن در اصطلاح «الأمر بالمعروف والنهی عن المنکر» متجلی شده است که منکر در اینجا به هر گناه، رفتار ناهنجار و زشتی اطلاق میشود که فطرت پاک انسانی و احکام الهی آن را ناشناخته و مردود میدانند.
جمعبندی و توضیح کامل منکری
واژه «منکری» یک اصطلاح مشتق از ریشه عربی «نکر» است که در زبان و ادبیات فارسی در دو قلمرو معنایی متمایز کاربرد دارد. در وجه اول، این کلمه به عنوان اسم مصدر به معنای حالت یا عمل انکار کردن، حاشا کردن و زیر بار حقیقت نرفتن شناخته میشود که معادل جحود و رد کردن است. در این بافت، منکری نشاندهنده یک موضعگیری ذهنی یا زبانی در برابر پذیرش یک واقعیت است.
در وجه دوم که بیشتر صبغه اخلاقی، فقهی و دینی دارد، منکری به ماهیت یا صفت اعمالی اشاره دارد که «منکر» (زشت و ناپسند) شمرده میشوند. این مفهوم به طور گسترده با اصطلاح قرآنی نهی از منکر پیوند خورده و در برابر «معروف» (پسندیده و نیکو) قرار میگیرد؛ یعنی هر آنچه عقل سلیم، شرع و فطرت انسانی مایه ننگ، گناه و ناهنجاری بدانند.
در مجموع، این واژه پنجحرفی هم در بازیهای فکری و جدولهای کلمات متقاطع به عنوان معادل انکارگری جایگاه دارد و هم در متون کهن ادبی و اخلاقی، نمادی از لجاجت در برابر حق یا آلودگی به زشتیهای رفتاری به شمار میرود.