یعنی چه
کلباد در وهله اول نام یکی از پهلوانان اساطیری توران در شاهنامه (پسر ویسه) است. در وهله دوم، نام یک دهستان و منطقه تاریخی در شرق استان مازندران (محدوده گلوگاه و بهشهر) است. همچنین این واژه دگرگونی یافته یا همآوا با «گلباد» است که در علوم جوی به نمودار ستارهگونی که جهت و سرعت باد را نشان میدهد، اطلاق میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً با نشانههایی چون «پهلوان تورانی شاهنامه»، «برادر پیران ویسه» یا «دهستانی در گلوگاه مازندران» پرسیده میشود که پاسخ آن ۵ حرفی است.
به انگلیسی
برای نام خاص اساطیری یا جغرافیایی از آوانویسی لاتین استفاده میشود، اما اگر منظور همان گلباد (نمودار باد) باشد، معادل علمی آن در انگلیسی تخصصی واژه Wind rose است.
به عربی
در متون عربی کهن و ترجمههای شاهنامه، این نام به صورت «کلباد» وارد شده است. در جغرافیا و متون قدیمی گاهی با واژههایی نظیر جُنابد تعبیر شده و در علم هواشناسی مدرن به آن وردة الرياح میگویند.
به فارسی
معادلهای فارسی این واژه بر اساس کاربرد شامل «گلباد» (در لغتنامه و هواشناسی)، «پهلوان تورانی» (در متن حماسی) و تعبیر شاعرانه «دارای بوی گل» در فرهنگ نامهای ایرانی است.
نماد چیست
در ادبیات حماسی و شاهنامه، کلباد نماد جنگاوری تورانیان، ایستادگی در نبرد و وفاداری به تبار خاندان ویسه است. در کاربرد علمی و نوین خود (به عنوان گلباد)، نماد هدایت، سنجش دقیق باد، جهتیابی و ناوبری محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل کلباد
واژه «کلباد» یک واژه کهن با چند وجهه معنایی متمایز است. بارزترین کاربرد آن در ادبیات حماسی ایران و شاهنامه فردوسی است که به عنوان نام یکی از پهلوانان تورانی، پسر ویسه و برادر پیران ویسه شناخته میشود که در جنگ دوازدهرخ به دست فریبرز کشته شد. در فرهنگ نامها نیز گاهی این واژه را به صورت شاعرانه به معنای «دارای بوی گل» تعبیر کردهاند.
از سوی دیگر، کلباد (یا کُلباد) یک نام جغرافیایی زنده در شمال ایران است و به دهستان و منطقهای تاریخی در شرق استان مازندران و حوالی گلوگاه اشاره دارد. همچنین در علوم تجربی و هواشناسی، این واژه با «گلباد» همپوشانی دارد که به نمودارهای ستارهگون سنجش سرعت و جهت باد اطلاق میگردد.