یعنی چه
کیوان یا سیارهٔ کیوان، دومین سیارهٔ بزرگ منظومهٔ شمسی پس از مشتری است. این سیارهٔ گازمانند به خاطر حلقههای درخشان و شگفتانگیزش که از یخ، سنگ و غبار تشکیل شدهاند، در میان اجرام آسمانی شهرت خاصی دارد و در متون کهن گاهی به مجاز، آسمان یا فلک هفتم نیز نامیده شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه در زبان فارسی «کِیوان» (Keyvān) است که واژهای با ریشه در فارسی میانه به شمار میرود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ به پرسش «ششمین سیاره منظومه شمسی» میتواند خود عبارت «سیاره کیوان» (۱۰ حرف) یا معادل رایجتر آن یعنی «زحل» (۳ حرف) باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این سیاره Saturn میگویند که برگرفته از نام خدای کشاورزی و زمان در روم باستان است.
به عربی
در زبان عربی، نام اصلی و رایج این سیاره «زُحَل» است. البته شکل معرب آن به صورت کیوان یا کیفان نیز در برخی متون قدیمی عربی به چشم میخورد.
نماد چیست
در نجوم اسطورهای و مدرن، نماد این سیاره به شکل داس ($\hbar$) طراحی شده که معرف کرونوس (خدای زمان) است. در ادبیات و طالعبینی کهن پارسی نیز کیوان نماد پاسبان فلک، مظهر پیری، دوری، سنگینی، تقدیر و در نجوم احکامی به عنوان «نحس اکبر» شناخته میشده است.
جمعبندی و توضیح کامل سیاره کیوان
سیارهٔ کیوان که در زبان عربی و نجوم سنتی به نام «زحل» شناخته میشود، ششمین سیارهٔ منظومهٔ شمسی از نظر دوری از خورشید و دومین سیارهٔ بزرگ این سامانه است. این واژه کاملاً اصیل و کلاسیک بوده و ریشه در فارسی میانه (Kēwān) دارد که خود در نهایت از واژهٔ اکدی/بابلی «کیامانو» به معنی منظم، ثابت و پایا گرفته شده است؛ نامگذاری که به دلیل حرکت کند و منظم این سیاره در پهنهٔ آسمان شب صورت پذیرفته بود.
در ادبیات و نجوم کهن ایرانی، کیوان جایگاه ویژهای داشته و به عنوان نماد و مظهر عظمت، رفعت آسمانی، سنگینی و زمان شناخته میشده است. شاعران بزرگی چون حافظ و مولوی در اشعار خود از «قصر کیوان» یا مرتبهٔ بلند آن یاد کردهاند. این کلمه فاقد کاربرد قرآنی بوده و امروزه علاوه بر کاربرد نجومی، به عنوان یک نام زیبای اصیل برای افراد نیز استفاده میشود.