یعنی چه
دوش و شانه در زبان فارسی به بخش بالایی پشت و طرفین گردن گفته میشود که بازوها را به تنه متصل میکند. این ترکیب واژگانی در اصطلاح به معنای کتف و کول است و به عنوان یک واژه کلاسیک و معمولی، دلالت بر توانایی جسمانی برای حمل اشیاء یا تحمل فشار دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «دوش و شانه» [duš o šāneh] است که واو عطف در آن به صورت ضمه (وُ) به کلمه پیشین متصل میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف درخواستی میتواند خود کلمه «دوش و شانه» (۸ حرف) یا مترادفهای آن نظیر کتف، کول و منکب باشد.
به انگلیسی
رایجترین معادل انگلیسی برای این بخش از بدن واژه Shoulder (مفرد) یا Shoulders (جمع) است.
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگ عامه، دوش و شانه نماد زیر بار مسئولیت رفتن، تحمل رنجها و سختیهای زندگی است؛ چنانکه عباراتی مثل «بار غم بر دوش داشتن» به همین مفهوم اشاره دارد. همچنین ترکیبهایی مانند «دوشادوش» یا «شانهبهشانه» نماد بارز همبستگی، اتحاد، برابری و همراهی نزدیک در جامعه هستند.
جمعبندی و توضیح کامل دوش و شانه
ترکیب «دوش و شانه» از دو واژه با اصالت و ریشهدار در زبانهای ایرانی باستان تشکیل شده است. واژه «دوش» از صورت پهلوی (پارسی میانه) dōš و واژه «شانه» از صورت پهلوی šānag مشتق شدهاند که هر دو از دیرباز برای توصیف این بخش از اندام فوقانی انسان به کار میرفتهاند.
در ادبیات فارسی و زبان روزمره، این دو کلمه فراتر از معنای آناتومیک خود، کاربردهای استعاری وسیعی یافتهاند. از این واژگان برای ساخت تعابیری همچون «بر دوش کشیدن» به معنای متعهد شدن به یک کار سنگین یا «شانه خالی کردن» به معنای فرار از بار مسئولیت استفاده میشود.
اگرچه خود این ترکیب دوقلو به طور مستقیم در متن قرآن کریم نیامده است، اما معادل عربی آن یعنی «مَنکِب» در آیه ۱۵ سوره ملک به صورت جمع (مَناکِب) به کار رفته که نشاندهنده ابعاد و گوشههای زمین است. در روایات نیز واژه کتف بارها در توصیف ویژگیهای جسمانی ذکر شده است.