یعنی چه
تختهنشان (یا همان کلاکت) ابزاری مکانیکی یا الکترونیکی در صنعت سینما و فیلمبرداری است. این وسیله شامل یک تخته برای نوشتن اطلاعات صحنه (مانند شمارهٔ نما، برداشت و کارگردان) و یک بخش چوبی متحرک در بالا است که با کوبیدن آن، صدای مشخصی برای سینک یا هماهنگسازی باند صدا و نگاتیو تصویر در مرحله تدوین ایجاد میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه ترکیبی به صورت [تَخْ تِ نِ شان] است که از دو بخش «تخته» و «نشان» تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این کلمه معمولاً به عنوان معادل مصوب و فارسی واژهٔ فرانسوی «کلاکت» یا انگلیسی «کلپربورد» پرسیده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این ابزار Clapperboard یا Slate میگویند که دقیقاً همان کارکرد ثبت مشخصات فیلمبرداری را دارد.
به فارسی
واژههای رایجتر در زبان فارسی برای این ابزار، «کلاکت» (وامواژه از فرانسوی) و «تخته کلاکت» است. همچنین در ادبیات کلاسیک فارسی، واژهٔ مشابه «تختنشان» (بدون ه) به معنی پادشاهساز وجود دارد که نباید با این اصطلاح سینمایی اشتباه شود.
نماد چیست
تختهنشان یا کلاکت به عنوان آیکون و نماد جهانی ساخت فیلم، کارگردانی، هالیوود و شروع ضبط برنامههای تصویری در سراسر دنیا شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل تخته نشان
واژهٔ «تختهنشان» یک اصطلاح مصوب و تخصصی در حوزهٔ سینما و تلویزیون است که به عنوان معادل رسمی واژهٔ بیگانهٔ «کلاکت» معرفی شده است. این ابزار ساده اما حیاتی، از دو بخش لوح نگارش اطلاعات و یک بازوی چوبی لولادار تشکیل شده که در آغاز هر پلان جلوی دوربین کوبیده میشود.
کاربرد اصلی تختهنشان ایجاد یک نشانهٔ صوتی و تصویری همزمان است تا تدوینگر بتواند صدای ضبطشده توسط دستگاه صداپرداری را با تصویر دوربین بهدقت همگامسازی (سینک) کند. امروزه علاوه بر نسخههای چوبی و سنتی، انواع دیجیتالی و الکترونیکی آن نیز در پروژههای حرفهای استفاده میشود.
باید توجه داشت که در فرهنگهای لغت کهن مانند دهخدا، این ترکیب سینمایی وجود ندارد و تنها واژهٔ «تختنشان» به معنی بخشندهٔ تاج و تخت ثبت شده است؛ بنابراین تختهنشان واژهای کاملاً مدرن و معاصر به شمار میرود.