یعنی چه
پوهنوال یکی از رتبههای رسمی و بلندپایه در نظام رتبهبندی آکادمیک دانشگاههای کشور افغانستان است. این واژه در لغت به معنای صاحب علم، متخصص یا فرد آگاه و اهل دانش است و در ساختار اداری-آموزشی، به استادی اطلاق میشود که شایستگیهای پژوهشی و آموزشی لازم را برای این جایگاه کسب کرده باشد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «پُوهَنْوال» (Pohanwāl) است که در زبان پشتو ادا میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به پرسشهایی مانند «رتبه علمی دانشگاهی در افغانستان» یا «درجه استادان افغانستانی معادل دانشیار»، واژه ۷ حرفی «پوهنوال» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
معادل رسمی این اصطلاح دانشگاهی در زبان انگلیسی Associate Professor است که جایگاه علمی فرد را به عنوان دانشیار نشان میدهد.
به فارسی
نزدیکترین و دقیقترین برگردان و معادل این واژه در نظام آکادمیک ایران، رتبهٔ «دانشیار» (یا دانشیار درجه یک) است که یک مرتبه بالاتر از استادیار و یک مرتبه پایینتر از استاد تمام قرار دارد.
نماد چیست
این کلمه نماد مادی یا نشانه مذهبی و فرهنگی خاصی ندارد؛ بلکه در بافتار اجتماعی و علمی، نمادی از تخصص، آگاهی عمیق، دانشمندی و کسب مدارج عالی در حوزه آموزش و پژوهش دانشگاهی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل پوهنوال
واژه «پوهنوال» یک اصطلاح ساختگی و معاصر در زبان پشتو است که ریشه در واژگانی چون «پوهه» و «پوهنه» به معنای علم، دانش و آموزش دارد. این واژه با پیوستن به پسوند دارندگی «ـوال» پدید آمده و به معنای «دارنده دانش» یا «صاحب علم» است. این اصطلاحات آکادمیک در سال ۱۳۳۶ خورشیدی طبق قانون تحصیلات عالی وقت در افغانستان به صورت رسمی و قانونی برای درجهبندی اساتید دانشگاه تصویب و جایگزین شدند.
از نظر سلسلهمراتب دانشگاهی در نظام آموزش عالی افغانستان، مرتبه پوهنوال یک درجه پایینتر از رتبه «پوهاند» (که معادل استاد تمام یا پروفیسور است) و یک درجه بالاتر از رتبه «پوهندوی» (دانشیار درجه دو) قرار میگیرد. به این ترتیب، جایگاه علمی آن دقیقاً معادل رتبه «دانشیار» در دانشگاههای ایران و کشورهای غربی است و به اساتیدی تعلق میگیرد که کارنامهای پربار از تدریس و مقالات علمی معتبر داشته باشند.