یعنی چه
واژهٔ «برطمة» در ریشه لغوی به حالت چهره انسان هنگام عصبانیت اشاره دارد؛ یعنی زمانی که فرد از روی خشم و دلخوری، صورت خود را باد میکند، لبها را جلو میآورد و کجخلقی نشان میدهد. همچنین در کاربردهای دیگر به معنای پنهان کردن سخن، زیر لب مِنمِن کردن یا حرفهای نامفهوم زدن از روی ناراحتی و اعتراض است.
تلفظ
این کلمه به صورت مَصدر چهارحرفی و با فتح ب، سکون ر، فتح ط و فتح میم به صورت «بَرطَمَة» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این واژه ۵ حرف دارد و به عنوان معادل برای عبوس شدن، کجخلقی یا لب ورچیدن از خشم به کار میرود.
به انگلیسی
بسته به بستر متن، برای حالت فیزیکی چهره از کلمات مربوط به قهر و آویزان کردن لب و برای حالت گفتاری از کلمات مربوط به زمزمه ناخوانا استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً ریشه عربی دارد و در معاجم زبان عربی به عنوان مصدر چهارحرفی برای توصیف خشم و تغییر حالت چهره و لبها شناخته میشود.
به فارسی
دقیقترین برگردانهای فارسی این واژه شامل عباراتی چون «لب ورچیدن از خشم»، «رو ترش کردن»، «کجخلقی نمودن» و «غرور و واگویه کردن زیر لب از روی دلخوری» است.
جمعبندی و توضیح کامل برطمة
واژهٔ «برطمة» یک مصدر عربی است که وارد متون لغوی و کهن فارسی شده و به طور کلی بیانگر یک واکنش غیرکلامی و کلامی به نشانهٔ اعتراض، خشم فروخورده یا ناراحتی پنهان است. این کلمه از یک سو به تغییرات فیزیکی چهره مانند اخم کردن، باد کردن صورت و جلو آوردن لبها (لبورچیدن) اشاره دارد و از سوی دیگر، رفتارهای گفتاری مانند مِنمِن کردن، پنهان کردن سخن و غرولندهای ناشی از دلخوری را توصیف میکند.
در فرهنگهای لغت معتبر مانند دهخدا و منتهیالارب، مشتقات این واژه نظیر «مُبرطِم» برای کسی که چهره درهم کشیده و لب فروهشته به کار رفته است. همچنین باید توجه داشت که این کلمه نباید با واژهٔ «برطمان» که به معنای ظرف شیشهای است اشتباه گرفته شود؛ چرا که برطمة صرفاً بر حالات روحیِ خشم و کجخلقی دلالت دارد.