یعنی چه
این کلمه برخلاف ظاهرش ارتباطی با جهت جغرافیایی جنوب ندارد؛ بلکه شکل جمع واژه «جَنب» به معنای پهلو و کناره بدن است که با ضمیر متصل «هم» ترکیب شده و معنای پهلوهای آنان یا پهلوهایشان را میدهد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با ضمه روی حرف جیم و نون، و کسره روی ب و هـ به صورت J-o-n-ū-b-e-h-e-m است.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی متون اسلامی و قرآنی معمولاً از واژگان مربوط به پهلو و کنارههای بدن استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و بسته به جایگاه دستوریاش در جمله، حرکت حرف ب تغییر میکند.
به فارسی
برگردان دقیق و روان این واژه در زبان فارسی «پهلوهایشان» یا «تهیگاههای آنان» است.
در قرآن
این کلمه و مشتقاتش چندین بار در قرآن به کار رفتهاند؛ از جمله در سوره سجده آیه ۱۶ برای توصیف شبزندهداران که پهلوهایشان از بستر دور میشود، و در سوره آلعمران آیه ۱۹۱ برای کسانی که در هر حالی (ایستاده، نشسته و بر پهلو آرمیده) یاد خدا میکنند.
جمعبندی و توضیح کامل جنوبهم
واژه «جنوبهم» یک ترکیب اصیل و فصیح عربی است که به وفور در متون دینی، تفاسیر و ادبیات فارسیِ متاثر از قرآن به کار رفته است. اشتباه رایج در مواجهه با این کلمه، خلط آن با جهت جغرافیایی «جَنوب» است؛ در حالی که این لفظ با ساختار «جُنوب» (ضم جیم) جمعِ کلمه «جَنب» به معنای پهلو است و همراه با ضمیر ملکی، معنای «پهلوهای آنان» را میسازد.
در فرهنگ و نمادشناسی قرآنی، تعابیری که این واژه در آنها به کار رفته (مانند دوری پهلو از بستر)، نمادی از خضوع، تهجد، عبادت خالصانه و یاد همیشگی پروردگار در هر وضعیتی از حالات بدنی انسان به شمار میرود.